Köpek saldırısı tazminatları belediyeye nasıl yük olur?

Denetim; 2023'te tabloyu bir bütçe bulgusu olarak okumuştur: 'köpek saldırıları ve ısırmaları nedeniyle davalar açıldığı ve belediye aleyhine sonuçlanan bu davalar neticesinde bütçe üzerinde MALİ YÜK oluştuğu.' Mahkemelerin mantığı da bellidir: 5199 m.7; sahipsiz hayvanların toplatılması, kısırlaştırılması, aşılanması, işaretlenmesi, kayıt ve bakımı görevlerini yerel yönetime verir, saldırı gerçekleştiğinde sorulan soru şudur: bu görevler, bu bölgede, belgeyle kanıtlanabilir biçimde yapılıyor muydu? Kanıt yoksa hizmet kusuru; hizmet kusuru varsa tazminat vardır.

Analiz: (1) Dava; görev karnesinin aynasıdır: her mahkumiyet; kısırlaştırma-aşılama-toplama zincirinin o mahalledeki boşluğunun faturasıdır, dava yükü büyüyorsa, sorun hukuk müşavirliğinde değil saha operasyonundadır (bakımevi-kurmamak 1929, binde-beş-ödenek 2143, 7527-toplama N344 dosyalarının tazminat kapısı). (2) Savunmanın tek malzemesi belgedir: duruşmada işe yarayan şey; olay bölgesindeki kayıtlı faaliyettir, kısırlaştırma-aşı kayıtları (tarih-küpe no-koordinat), ihbar hattı çağrı kayıtları ve müdahale süreleri, toplama-müşahede tutanakları, saldırgan hayvan bildirimlerinde yapılan işlemler: bu dosyayı tutan belediye; kusursuzluğunu ispatlayabilir, tutmayan, en aktif belediye bile olsa kağıt üstünde hareketsizdir. (3) 2024 sonrası rejim sertleşti: 7527 değişikliğiyle köpeklerin toplanıp sahiplendirilinceye kadar barındırılması esası geldi, bundan sonra sokaktaki her saldırı için 'neden toplanmamıştı' sorusu, eski rejimden daha keskin sorulacaktır: dava riski, yeni görevle birlikte büyümüştür. (4) Mali yönetim katmanı: ödenen tazminatlar; dava-risk envanterine (Aliağa-dava-riski dosyası) ayrı küme olarak girmeli; sahipli hayvan saldırılarında sahibine rücu, ihmali belirlenen personel-yüklenici (toplama hizmeti alınmışsa) yönünden sorumluluk değerlendirmesi ve sigorta (sorumluluk poliçesi) seçenekleri çalışılmalıdır.

Yapılacaklar: (1) Dava kümesi analizi: son yılların köpek-saldırı davalarını mahalle-olay tipi-tazminat tutarı ekseninde haritalayın; yoğunlaşan bölgeleri operasyon önceliği yapın. (2) Saha programını belgeli büyütün: kısırlaştırma-aşılama kampanya takvimi, mobil ekip-ihbar hattı (çağrı-müdahale süresi hedefli), bakımevi kapasite planı (2028 takvimiyle), her faaliyet koordinat-kayıtlı olsun. (3) Dava savunma standardı: hukuk müşavirliğine 'olay bölgesi faaliyet dosyası' şablonu (veteriner işlerinden otomatik rapor) kurun; kusur oranı-bilirkişi aşamalarında bu dosya sunulsun. (4) Finans-rücu düzeni: ödenen tazminatların bütçe-raporlaması; sahipli hayvan olaylarında rücu takibi; toplama-bakım hizmeti yüklenicilerinin sözleşmelerine sorumluluk-sigorta hükümleri eklensin.

Uygulama önerisi: bu dosyayı tek soruluk denklemle yönetin: 'bir mahallede dün akşam ısırılan vatandaşın davasında; yarın mahkemeye hangi kayıtları koyacağız?' Kayıtları bugünden üreten belediye; hem saldırıyı hem tazminatı azaltır, üretmeyen ise, her ısırığı faiziyle öder ve denetçi sonucu tek cümleyle yazar: davalar, bütçe üzerinde mali yük oluşturmaktadır.