At yarışı eğlence vergisinde ilçe payları nasıl dağıtılır?

Rakamlarıyla görünür, 2024 denetiminde aynen: 'TJK tarafından Büyükşehir Belediyesine ödenen eğlence vergilerinden ilçe belediyeleri için ayrılması gereken payların DÜZENLİ BİR ŞEKİLDE aktarılmadığı', emsalde yıl içinde TJK'dan 75 milyon TL vergi gelmiş; ilçeler adına ayrılan ve devreden paylarla birlikte ödenmesi gereken 57,4 milyon TL'nin ancak bir kısmı ödenmiş; 23,2 milyon TL hala ilçelere aktarılmamıştır.

Çerçeve: (1) Verginin yapısı (2464 m.17-22): at yarışları dahil biletle girilen yarışlardan %10; müşterek bahislerden ise iştirakçilerden tahsil edilen tutarın (KDV düşüldükten sonra) %5'i oranında eğlence vergisi alınır; müşterek bahislerde vergi; her ayı izleyen ayın 20'sine kadar beyan edilip ödenir, büyükşehir düzeninde bu vergiyi büyükşehir belediyesi tahsil eder. (2) Paylaşım anahtarı: tahsil edilen müşterek bahis-yarış vergisinin %20'si yarışın yapıldığı yerin ilçe belediyesine, %30'u nüfusa göre diğer ilçe belediyelerine dağıtılır; %50'si büyükşehirde kalır, yani gelen her 100 liranın 50'si emanetçisi olduğunuz paradır: kasanızda bekletilmesi; İSKİ-ÇTV, kaynak-suyu-%25, otopark-payı dosyalarıyla aynı ailedendir, tahsil eden, payın sahibi değildir. (3) 'Hesaben ayırdık' savunması: payın muhasebede ayrılması; borcun doğduğunu belgeleyip ödemeyi geciktirmenin kaydıdır, düzenli aktarım (tahsilatı izleyen dönemde otomatik dağıtım) kurulmadıkça her yıl devreden bakiye büyür; geciken paylar için m.98-6183 zinciriyle ek mali külfet (gecikme) riski de büyükşehirin üstünde kalır; ilçelerin bütçe planları ise başkasının kasasındaki alacaklarına rehin olur. (4) Veri şeffaflığı: TJK ödemelerinin ay-ay dökümü, yarış yeri bilgisi ve nüfus anahtarı, dağıtım cetvelinin üç girdisidir; cetvel her ay ilçelerle paylaşılırsa mutabakat sorunu da kalmaz.

Yapılacaklar: (1) Birikmişi kapatın: devreden pay bakiyesinin ilçe bazlı dökümünü çıkarın; ödeme takvimini (nakden/mahsuben) ilçelerle protokole bağlayıp hızla eritin, mahsup kullanılacaksa karşılıklı alacakların belgeli mutabakatıyla. (2) Otomatik dağıtım kurun: TJK tahsilatını izleyen ay içinde %20-%30-%50 anahtarıyla otomatik dağıtım rutini (muhasebe talimatı + banka virman düzeni); dağıtım cetveli her ay ilçelere gönderilsin. (3) Muhasebe düzeni: ilçe payları emanet-ilgili hesaplarda ayrı izlensin; büyükşehir payı dışındaki tutar gelir yazılmasın, dönem sonunda 'devreden pay' satırının sıfıra yaklaşması hedef gösterge olsun. (4) Beyan denetimi: TJK'nın aylık beyanlarının (bahis hasılatı-KDV-matrah) dönemsel kontrolü; bilet-yarış verisiyle çapraz testi, payın doğru dağıtılması kadar, verginin tam tahsil edilmesi de büyükşehirin görevidir.

Uygulama önerisi: bahis vergisi yönetiminde tek cümlelik anahtar kuralı asın: 'yüzde elli bizim; kalanı, geldiği ay yola çıkar.' Bu ritmi kuran büyükşehir; ilçeleriyle mutabakat masasına değil hizmet masasına oturur, kurmayan ise, denetçinin tablosunda kendi ilçelerine 23 milyon lira borçlu görünür; cümle de hazırdır: paylar düzenli gönderilmemiştir.