Sponsorluk geliri sözleşmesinde alacak nasıl korunur?

Değerlendirilmiştir, 2023 denetiminde birebir olay yazılmıştır: uluslararası festivalde şirket; 920.000 TL+KDV sponsorluk bedelli üç taraflı sözleşme yapmış, reklamı yapılan asıl şirket sözleşmeyi imzalamamış bile; ödeme taahhüdü aracı şirketteymiş: şirket tüm yükümlülüklerini yerine getirmiş, faturayı kesmiş, davayı kazanmış (faiziyle 1.09 milyon TL), ama beş yıl sonra dahi tek kuruş tahsil edilememiş. Denetimin hükmü nettir: 'alacağını tahsil edemeyerek zarara uğramış ve BASİRETLİ BİR İŞ ADAMI gibi hareket etme yükümlülüğünü yerine getirmemiştir.' Mahkeme kazanmak; parayı kazanmak değildir.

Analiz: (1) Karşı taraf seçimi, alacağın kaderidir: üç taraflı kurgularda klasik tuzak, hizmetin faydalanıcısı ile bedelin borçlusunun ayrışması: reklamı yapılan güçlü şirket imzadan kaçmış, ödeme; mali gücü belirsiz aracıya bırakılmıştır, basiret; sözleşme masasında sorulur: 'bu bedeli kim, hangi malvarlığıyla ödeyecek; faydalanan neden borçlu değil?' Faydalanıcının imzası ve müteselsil sorumluluğu alınmadan hizmete başlamak, alacağı baştan zayıf doğurtur. (2) Teminat mimarisi: yüksek tutarlı gelir sözleşmelerinde peşinat + teminat mektubu/çek-senet + kademeli ifa (bedelin dilimleri gelmeden sonraki hizmet etabına geçmeme) standart korumadır, kamu şirketinin 'prestijli organizasyon' heyecanı, bu mimariyi atlamanın gerekçesi olamaz (ANSET dosyası; ciro-teyit, kira-tahsilat, temerrüt-faizi dosyalarının gelir-sözleşmesi sürümü: hizmet peşin, para vadeli olursa; vade teminatlıdır). (3) Dava-icra gerçekçiliği: ilam; borçlunun malvarlığı kadar değerlidir, icra sonuçsuzsa; şüpheli alacak-karşılık muhasebesi (vergisel boyutuyla), aciz vesikası, borçlu ortak-yönetici sorumluluğuna gidiş imkanları (organik bağ-muvazaa araştırması) hukukla sonuna dek işlenmeli; ama denetim, sürecin başına bakar: tahsil edilemeyen alacağın asıl sorumlusu, teminatsız sözleşmeyi kuran iradedir. (4) Kurumsal ders: gelir sözleşmeleri de gider ihaleleri kadar prosedür ister, karşı taraf mali yeterlilik kontrolü (vergi-SGK borcu, bilanço), YK onayı, hukuk vizesi.

Yapılacaklar: (1) Mevcut alacakta son hamleler: borçlu şirketin güncel malvarlığı-ortaklık yapısı araştırması; organik bağ/muvazaa emareleri varsa sorumluların şahsi takibi; aciz belgesiyle şüpheli alacak karşılığı ve vergisel işlemler tamamlansın. (2) Sorumluluk analizi: sözleşmeyi bu kurguda (asıl faydalanıcının imzası olmadan, teminatsız) kuran karar zinciri; YK tutanakları üzerinden değerlendirilip rapora bağlansın. (3) Gelir sözleşmesi standardı çıkarın: asgari içerik, tüm faydalanıcıların imzası ve müteselsil sorumluluk, ödeme takvimi-teminat, gecikme faizi-fesih, yetkili mahkeme; belli tutar üstü sözleşmelere hukuk + YK çift onayı şart olsun. (4) Alacak yaşlandırma rutini: şirketin tüm ticari alacakları aylık yaşlandırma tablosuyla YK'ya raporlansın; 90 günü aşan her alacak için yazılı aksiyon (ihtar-teminat-dava) kaydı arayın.

Uygulama önerisi: gelir getiren her sözleşmede tek soruluk basiret testi uygulayın: 'karşı taraf yarın ödemezse; elimizde imzasından başka ne var?' Cevabında teminat-peşinat-müteselsil imza olan sözleşme gelir üretir, cevabı 'dava açarız' olan ise, beş yıl sonra denetçinin cümlesini üretir: yükümlülük yerine getirilmiş, bedel tahsil edilememiş, basiret gösterilmemiştir.