Üç ihtara rağmen fesih yapılmazsa ne olur?

Üç ayrı tespit olarak, 2024 denetiminde aynen: 'süresinde bitirilmeyen yapım işinde yükleniciye ÜÇ DEFA süreli ihtar yapılmasına rağmen sözleşmenin FESHEDİLMEDİĞİ; yüklenicinin idare ONAYI OLMAKSIZIN projelerde değişikliğe gittiği; süre uzatım kararlarına havanın fen noktasından ÇALIŞMAYA UYGUN OLMAYAN GÜNLERİN de eklendiği.' Sabır; sözleşme yönetiminde bir erdem değil, çoğu kez üç bulgunun ortak adıdır.

Analiz: (1) İhtarın doğası tek atımlıktır (4735 m.20/a): en az on gün süreli, nedenleri açık ihtara rağmen durum devam ediyorsa; protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilip hesap tasfiye edilir, kanun 'ihtar et, sonucuna katlan' der; 'üç kez ihtar edip bekle' demez: her yeni ihtar; öncekinin sonucundan vazgeçildiğinin belgesidir ve gecikmenin faturasını (fiyat farkı-endeks, hizmetin gecikmesi, ceza tahsil zafiyeti) idarede bırakır (süre-uzatımı, gecikme-cezası, fesih-teminat dosyalarının yönetim başlığı: kararlılık, sözleşmenin yaptırım gücüdür). (2) Onaysız proje değişikliği (YİGŞ m.23): yüklenici projede kendiliğinden hiçbir değişiklik yapamaz, aykırı imalat; ya bedelsiz düzeltilir/yıkılır ya da fen-sanat kurallarına uygunsa yeni haliyle kabul edilebilir ama fazla bedel istenemez (boyut-malzeme azsa bedel de azalır): idarenin sessiz kalması; aykırılığı 'zımnen onay'a çevirmez, hakediş hesabını da yükleniciye bırakmaz. (3) Kış günü mükerrerliği (YİGŞ m.29/9): sözleşme süresi hesaplanırken çalışılamayan dönem zaten dikkate alınmışsa; süre uzatımlarında bu günler bir daha eklenemez, eklenirse gecikme cezasının matrahı erir: uzatım kararı; takvim hediyesi değil, gerekçesi belgeli bir hesaptır (32360 dosyasındaki ilkeyle aynı: kış, iki kez sayılmaz). (4) Üçlünün ortak kökü: yapı denetim görevlisi-sözleşme yönetimi zincirinin edilgenliği, saha, günü gününe tutanakla yönetilmedikçe; fesih cesareti de ceza hesabı da dayanaksız kalır.

Yapılacaklar: (1) Mevcut işte karar verin: gecikme-aykırılık tablosunu (ihtar tarihleri, aşılan gün, aykırı imalat listesi) çıkarıp fesih/devam analizini yazılı yapın, devam edilecekse gecikme cezasının eksiksiz kesildiğini, aykırı imalatların m.23 hesabıyla fiyatlandığını belgeleyin; şartlar oluşmuşsa feshi ve teminat-gelir kaydını işletin. (2) Süre uzatımı hijyeni: tüm uzatım kararlarını 'çalışılamayan dönem mükerrer mi' testinden geçirin; mükerrer eklenen günleri geri alıp ceza matrahını düzeltin. (3) Saha disiplini: yapı denetim ekibine 'onaysız imalat gördüğün gün yazılı talimat + tutanak' kuralı; aykırılıkların hakedişlere yansıması (kesinti-bekletme) otomatikleşsin. (4) İhtar şablonu: ihtar yazılarında sürenin bitiminde uygulanacak sonucun (fesih-teminat) açıkça yazılması ve süre dolduğunda işlemin otomatik gündem olması, 'yeni ihtar' seçeneği ancak gerekçeli üst onayla kullanılabilsin.

Uygulama önerisi: gecikmiş işlerde tek soruluk yönetim testi uygulayın: 'son ihtarımızın süresi dolduğu gün ne yaptık?' Cevabı 'feshi/cezayı işlettik' olan idare; sözleşmesini yönetiyordur, cevabı 'bir ihtar daha yazdık' olan ise, yaptırım gücünü kağıda gömüyordur; denetçi de üçlemeyi tek paragrafta yazar: feshedilmemiş, onaysız değiştirilmiş, süre yanlış uzatılmıştır.