Kefalete tabi olmayan kişiye tahsilat yaptırılır mı?

Sorundur, 2023 denetiminde aynen: 'tahsildar ile veznedar kadrolarında yer almadığı halde BELEDİYE ŞİRKETİ personellerine görevlendirmeyle TAHSİLAT YAPTIRILDIĞI.' Kamunun parasını elleyen görevler; yalnız bir iş bölümü değil, güvence rejimi meselesidir, o rejimin adı da Kefalet Sandığıdır.

Analiz: (1) Kefalet rejimi (2489 + Hususi İdareler ve Belediyeler Kefalet Sandığı Nizamnamesi): özel idare ve belediyelerde para, menkul kıymet ve ayniyatı alıp veren, elinde tutan memur-müstahdemler için müteselsil kefalet usulü kuruludur, bu kişilerden aylık kefalet aidatı kesilir; bir zimmet-açık halinde Sandık, kamunun zararını kefalet havuzundan karşılar ve sorumluya rücu eder: yani kefalet; vezne görevlisinin sigortası değil, kamunun sigortasıdır. (2) Kefaletsiz tahsilatın boşluğu: şirket personeli; belediye kadrolarının ve kefalet kesintisinin dışındadır, kasada açık çıktığında Sandık güvencesi yoktur; zarar, uzun ve akıbeti belirsiz bir şahsi takibe kalır; üstelik görevlendirmenin kendisi de sakattır: para tahsili; belediyenin asli-sürekli görevidir ve şirket işçisine gördürülemez (şirket-personeline-zabıta-itfaiye, taşınır-yetkilisi-işçi dosyalarının vezne sürümü: asli görev, perde arkasına devredilemez). (3) Zincirleme etkiler: kefaletsiz tahsildarın makbuz-teslimat düzeni de tipik olarak zayıftır (kimin adına makbuz, hangi hesaba teslim); muhasebe yetkilisi mutemetliği rejimi (görevlendirme-teminat-kontrol) atlanmış olur, 457-mutemet-kontrol dosyasının kurallarına dönmeden bu saha düzelmez. (4) Çözümün yönü ikilidir: ya tahsilat görevini kadrolu-kefaletli personele (tahsildar-veznedar; gerekirse görevlendirilmiş memur mutemetlere) döndürmek; ya insan gücü gerçekten yoksa tahsilat kanallarını insansızlaştırmak, banka-PTT anlaşmaları, kredi kartı-online tahsilat, otomatik ödeme: modern cevap; kefaletsiz ele para saydırmak değil, eli aradan çıkarmaktır.

Yapılacaklar: (1) Fiili fotoğrafı çekin: bugün kimlerin (kadro-statü belirtilerek) tahsilat yaptığını listeleyin; şirket personeli ve kefaletsiz görevliler tespit edilip tahsilat yetkileri kaldırılsın. (2) Kadro-mutemet düzeni: tahsildar-veznedar ihtiyacını norm kadro içinde planlayın; ara çözümde muhasebe yetkilisi mutemedi görevlendirmelerini (yazılı görevlendirme + kefalet kesintisi + üst limit + teslim süresi) usulüyle kurun. (3) Geçmiş dönemin taraması: kefaletsiz kişilerin tahsilat dönemleri için makbuz-teslimat-banka mutabakatını örneklemeyle test edin; açıklanamayan fark varsa inceleme-tazmin sürecini başlatın. (4) Kanal dönüşümü: vezne yükünü azaltacak elektronik tahsilat hedefi koyun (oran-takvimli); kalan nakit noktalarında günlük teslim-tutanak ve habersiz kasa sayımı rutini işletin.

Uygulama önerisi: kasa-vezne görevlendirmelerinde tek soruluk vize uygulayın: 'bu kişinin bordrosunda kefalet kesintisi var mı?' Varsa kamunun parası sigortalı eldedir, yoksa; tahsil edilen her lira, güvencesiz bir emanettir ve denetçi durumu tek cümleyle yazar: kefalete tabi olmayan personele tahsilat yaptırılmıştır.