Envanter ile trafik tescil kayıtları uyuşmazsa ne olur?

Sayıyla görünür, 2024 denetiminde aynen: envanter ile trafik tescil kayıtlarının karşılaştırılması sonucunda '154 ADET taşıtın trafik tescil kayıtlarında olmasına karşın idare ENVANTERİNDE MEVCUT OLMADIĞI' tespit edilmiştir. Aynı bulgu ailesinin öbür ucu da bilinir: satılan-hibe edilen araçların trafik kaydının düşülmemesi. İki liste karşılaştırılmadıkça; fark, ancak denetçinin sorgusuyla ortaya çıkar.

Analiz: (1) Farkın iki yüzü, iki risk seti: (a) Tescilde var-envanterde yok (emsaldeki durum): ya araç satılmış-devredilmiş ama noter satışı/tescil devri tamamlanmamış, araç fiilen başkasında, hukuken sizde: MTV tahakkukları, köprü-otoyol geçiş cezaları, trafik cezaları ve kazalardaki işleten sorumluluğu belediyeye gelir; ya da kayıttan usulsüz düşülmüş bir varlık vardır, o zaman soru daha ağırdır: araç nerede? (b) Envanterde var-tescilde yok: edinilen aracın tescili yapılmamış demektir; sigorta-muayene zinciri de kopuktur. (2) Kopukluğun kök nedeni: satış-hurda-hibe kararı ile tescil işleminin ayrı birimlerde (destek hizmetleri ↔ taşınır kayıt ↔ satışı yapan birim) sahipsiz kalması, elden çıkarma dosyası; 'ihale yapıldı, para tahsil edildi' noktasında kapatılır, oysa dosya ancak yeni malik adına tescil belgesi dosyaya girince kapanır (hurda-satış, araç-satış-kaydı dosyalarının tescil halkası: mülkiyet, muhasebe fişiyle değil sicille devrolur). (3) Mutabakatın basitliği: Emniyet tescil dökümü (kurum vergi numarasıyla) yılda bir alınır; taşınır listesiyle plakabazlı eşleştirilir, fark listesi, bir günlük iştir: 154 aracın yıllarca görünmemesi, tekniğin değil rutinsizliğin sonucudur. (4) Mali yansıma: tescilde kalan satılmış araçların birikmiş MTV-ceza tahakkukları; hem bütçeye yük hem alıcıyla ihtilaf üretir, devir tarihini ispat külfeti, zaman geçtikçe ağırlaşır.

Yapılacaklar: (1) Tam mutabakat yapın: Emniyet/e-Devlet kurumsal sorgusuyla belediye adına kayıtlı tüm araç dökümünü alın; taşınır envanteriyle plaka-şasi bazlı eşleştirin; fark listesini 'satılmış-tescili kalmış / kayıp-izaha muhtaç / tescilsiz edinim' olarak sınıflandırın. (2) Tescil temizliği: satılmış-hurdaya ayrılmış araçların devir-terkin işlemlerini (alıcılara tebligat, hurda belgesi, noter süreci) takvimli biçimde tamamlayın; bu dönemde tahakkuk etmiş MTV-cezaların sorumlusunu (devir tarihine göre) ayrıştırıp itiraz-tahsil süreçlerini işletin. (3) Süreç kilidi: elden çıkarma dosyalarına 'yeni malik adına tescil belgesi' konmadan dosya kapanmaz kuralı; edinimlerde ise tescil-sigorta-muayene tamamlanmadan araç hizmete verilmez satırı, sorumlu birim adıyla yazılsın. (4) Yıllık rutin: taşıt sayımıyla birlikte 'tescil mutabakat tutanağı' düzenleyin; fark sıfır değilse yönetime raporlansın.

Uygulama önerisi: araç varlığınızı tek cümlelik denklemle yönetin: 'plaka listesi = envanter listesi; fark = risk.' Yılda bir bu denklemi kuran belediye; ne başkasının cezasını öder ne kendi aracını kaybeder, kurmayan ise, farkı denetçinin tablosunda öğrenir: 154 araç, sicilde var, envanterde yok.