Devir süresi biten tesisi şirket işletmeye devam edebilir mi?

Çok, 2024 denetiminde ünlü plajlar üzerinden aynen yazılmıştır: 2015'te m.26 kapsamında 5 yıl süreyle, ciro payı karşılığı devredilen plajların; süre 2020'de dolduktan sonra 'işletme hakkı devri ya da kira sözleşmesi gibi HUKUKİ BİR DAYANAK OLMAKSIZIN şirket tarafından işletildiği ve GELİR ELDE EDİLDİĞİ', beş sezonda 121,4 milyon TL (giriş-büfe-şezlong) gelir toplanmış; Hazine mülkü plaj için Milli Emlak üç kez ecrimisil ihbarnamesi göndermiş; kimseye kira-ecrimisil-pay ödenmemiştir. 'Alışkanlıkla devam'; yüz milyonluk bir dayanaksızlık üretmiştir.

Analiz: (1) m.26 devri süreli bir yetkidir: meclisin devir kararı; süresi, bedeli (ciro payı) ve muhatabıyla sınırlı bir tasarruftur, süre dolunca yetki düşer: yenileme de aynı organdan (meclis) yeni karar ister; şirketin fiili devamı, Ödemiş-stad dosyasındaki tabloyla aynıdır, yetkisiz işletme (m.26-devir ailesinin süre halkası: otopark-alt-devir yetkiyi aşmıştı, burada yetkinin ömrü aşılmıştır). (2) Üç ayrı alacaklı birden doğar: (a) belediye, süre sonrası dönemde ciro payını da kaybetmiştir (dayanak yok diye pay da akmıyor: kamu geliri sahipsiz); (b) Hazine, mülkiyetindeki plaj için şirkete ecrimisil işletmektedir (kamu şirketi; Milli Emlak karşısında sıradan işgalcidir); (c) şirket ortakları/YK, dayanaksız işletmenin ecrimisil-tazmin yükleri şirket bilançosuna, oradan sorumluluk analizine döner. (3) Kıyının özel rejimi: plaj; kıyı çizgisi içinde devletin tasarrufundaki alandır, belediye tasarrufu-mülkiyeti olmayan kıyı parçasında işletme; ancak Milli Emlak'tan usulüne uygun kiralama/izinle kurulur: meclis kararı bile Hazine'nin yerini tek başına devredemez (baz-istasyonu-terk, SGK-arsa dosyalarının kıyı sürümü: kendi kararınız, başkasının mülkünü kapsamaz). (4) Gelirin akıbeti: dayanaksız dönemde toplanan gelir; 'şirketin ticari kazancı' olarak kalamaz, belediye payı, Hazine ecrimisili ve vergi boyutu hesaplaşmadan geçer; geciken her sezon faiz-ceza katmanı ekler.

Yapılacaklar: (1) Hukuki zemini derhal kurun: devam edilecekse, meclis kararı + yeni devir/kira düzeni (süre-bedel-pay); Hazine mülkü alanlar için Milli Emlak'tan kiralama/kullanım izni başvurusu; zemin kurulamayan tesiste işletmeyi durdurun. (2) Geriye dönük hesaplaşma: süre sonrası dönem gelirlerinin dökümü; belediye payının (emsal karar oranıyla) tahakkuk-tahsili; Milli Emlak ecrimisillerinin ödenme-uzlaşma takvimi, üç cepheyi tek masada, hukukla yönetin. (3) Sorumluluk analizi: 'süre doldu' uyarısını kimin yapması gerektiği (şirket YK, belediye emlak birimi, iştirakler koordinasyonu) ve yapılmamasının maliyeti; rapora bağlansın. (4) Takvim disiplini: tüm m.26 devirleri-tahsisler-kiralar için bitiş tarihli envanter + 6 ay önceden yenileme uyarısı (tahsis-takvimi dosyasıyla aynı mekanizma), bir daha hiçbir tesis 'alışkanlıkla' işletilmesin.

Uygulama önerisi: şirket işletmelerinde tek soruluk sezon açılış kontrolü koyun: 'bu tesisi bu sezon işletme hakkımızı hangi tarihli karar-sözleşme veriyor?' Belgesi güncel olan tesis gelir üretir, olmayan ise ciro değil dosya biriktirir; denetçi de toplamı tek satırda verir: dayanak yok, gelir 121 milyon, ödeme sıfır.