Tahsis ettiğimiz araç zarar görürse takip kimde?

Durmuyorsunuz, 2024 denetiminde birebir olay yazılmıştır: envantere kayıtlı, büyükşehire tahsisli yolcu gemisi yangında kullanılamaz hale gelmiş; bilgi 'şifahi olarak' iletilmiş; malik belediye ise 'delil tespiti yapılıp yapılmadığını bilmemekte, sigorta tazminatı ve ekonomik değeri yüksek GEMİ HURDASI sürecini takip etmemekte, hiçbir resmi başvuru-talepte bulunmamaktadır', bulgu; zararın kendisine değil, takipsizliğe yazılmıştır. 'Sorumluluk onlarda' cümlesi doğru; ama o sorumluluğu işletecek olan sizsiniz.

Analiz: (1) Tahsis, mülkiyeti taşımaz: protokol; kullanım süresince zarar-ziyan ile adli-idari-mali sorumluluğu kullanan idareye yükler, ama varlık sizin envanterinizde durur: m.38 gereği belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, Taşınır Mal Yönetmeliği m.5 gereği kayıp-zarar halinde tazmin sürecini başlatmak malik idarenin görevidir; karşı tarafın sorumluluğu, sizin alacağınızdır, alacak ise takip edilmedikçe yalnız protokol cümlesidir. (2) Zarar anının altın saatleri: yangın-kaza gibi olaylarda üç iş hemen yapılır, (a) resmi bildirim isteme (olay raporu, itfaiye-ekspertiz tutanakları); (b) delil tespiti (mahkeme/noter kanalıyla, kusur ve sorumluluk sonradan bu delille kurulur); (c) sigorta süreci (poliçe kimin üzerineyse tazminat takibi; varlık-sigortası dosyasının hasar bacağı). Şifahi duyum; üçünü de başlatmaz. (3) Enkazın da değeri vardır: kullanılamaz hale gelen büyük varlığın hurda-enkaz değeri (gemi çeliği gibi) ayrı bir alacaktır, kim muhafaza ediyor, satışı kim-kime yapacak, geliri kime yazılacak: takip edilmezse; varlık iki kez kaybedilir (önce yangında, sonra hurdada). (4) Kayıt boyutu: olayın taşınır işlemleri (kayıttan düşme; ancak tazmin-sigorta süreçleriyle bağlantılı tutanak düzeniyle) ve muhasebe yansımaları (varlık-amortisman-tazminat alacağı) resmi belgelerle kurulmalıdır, 'duyduk' ile ne kayıt düşülür ne alacak doğar (yediemin-atıl-makine dosyasının afet sürümü: sahipsiz görünen varlık, önce değerini sonra hesabını kaybeder).

Yapılacaklar: (1) Resmi yazışmayı bugün başlatın: kullanan idareden olay raporu, delil tespiti-ekspertiz belgeleri, sigorta başvurusu ve hasar dosyasının aşamasını yazıyla isteyin; cevap gelmezse üst yazı-hukuk hattıyla ısrar edin. (2) Alacak dosyası kurun: geminin kayıtlı-rayiç değeri, sigorta tazminatı beklentisi, hurda değeri tespiti (bağımsız ekspertiz) ve protokolün sorumluluk maddesine dayalı tazmin talebi, hukuk müşavirliğiyle takip planı. (3) Kayıtları resmi belgeye bağlayın: olay tutanakları gelmeden kayıttan düşme yapmayın; süreç boyunca varlığı 'hasarlı-takipte' statüsüyle izleyin; sonuçta tazminat-hurda gelirlerinin muhasebesini kapatın. (4) Tahsis protokollerinizi güçlendirin: zarar halinde yazılı bildirim süresi, delil tespiti yükümlülüğü, sigorta yaptırma şartı ve hurda-enkaz tasarrufunun malikte kaldığı hükmü, bundan sonraki her tahsiste standart madde olsun.

Uygulama önerisi: tahsisli her değerli varlık için tek soruluk yıllık yoklama yapın: 'varlığımız bugün ne durumda, cevabı dosyada hangi resmi belge veriyor?' Belgeyle cevaplayan idare; tahsis etse de sahipliğini sürdürür, duyumla yetinen ise, yangını kulaktan öğrenir ve denetçi durumu tek cümleyle yazar: hiçbir resmi başvuruda bulunulmamış, sürece müdahil olunmamıştır.