Park ve otopark üzerinde şirkete intifa hakkı kurulur mu?

Değil, 2024 denetiminde aynen yazılmıştır: 'Belediye şirketine AYNİ SERMAYE ARTIŞI yoluyla tesis edilen İNTİFA HAKLARININ mevzuata uygun olmadığı'; üstelik emsalde ilk kusur daha ağırdır, belediye, kendi mülkiyetinde bile olmayan (imar uygulamasıyla kamuya terk edilmiş) park-yeşil alan-otopark üzerinde şirkete intifa kurmuştur. İki katman birden çöker: kamu malı üzerinde intifa kurulamaz; kurulamayan hak, sermaye hiç olamaz.

Analiz: (1) Terkli alanın statüsü (3194 m.11): imar planında umumi hizmete ayrılıp belediyeye bedelsiz terk edilen yerler; satılamaz, başka maksatla kullanılamaz, tapuya şerh konur: bu alanlar kamu malıdır, özel mülkiyet rejimine (ve onun araçları olan intifa-ipotek-sermaye işlemlerine) konu edilemez; 'tasarrufumuzda' demek 'malvarlığımızda' demek değildir (baz-istasyonu dosyasının ikiz ilkesi: tasarruf alanı, gelir-hak transferinin zemini yapılamaz). (2) Ayni sermaye süzgeci (TTK m.127-128-342): sermaye olarak konacak unsur; üzerinde sınırlı ayni hak-haciz-tedbir bulunmayan, nakden değerlendirilebilen ve DEVROLUNABİLEN malvarlığı olmalı; taşınmaz/ayni hak için bilirkişi değerlemesi + tapu tescili şarttır, devri yasak, şerhli kamu malı bu süzgecin ilk kelimesinde elenir; böyle 'sermaye'yle yapılan artış, şirket bilançosunda karşılıksız bir kalem yaratır (sermayenin gerçekliği ilkesi zedelenir; alacaklılar ve TTK yönünden ayrı risk). (3) Neden cazip görünür, neden yanlıştır: amaç bellidir, otopark-park gelirlerini şirkete akıtmak; ama bunun meşru yolu usulüne uygun işletme devri/kiralamadır (2886-m.26 rotası, bedel-piyasa testi ile), mülkiyet hukuku araçlarını kamu malına giydirmek değil (otopark-alt-devir, hafriyat-saha, baz-istasyonu dosyalarıyla aynı raf: hedef aynı, araç hep yanlış). (4) Mülkiyetteki taşınmazlar için bile sıra: değerleme-izin-tescil disiplini ve amaç-görev bağı aranır; 'mülkiyet bizde, kullanım şirkette' cümlesi intifada tam tersine döner, intifa, kullanım ve semereyi uzun süreli olarak şirkete verir: kamusal alan üzerindeki kontrolünüzü fiilen devretmiş olursunuz.

Yapılacaklar: (1) İşlemi geri sarın: intifa tescillerinin terkini ve sermaye artışının düzeltilmesi (sermaye azaltımı/nakden tamamlama) için hukuk-mali müşavirlikle düzeltme planı kurun; tapu-ticaret sicili işlemlerini eşzamanlı yürütün. (2) Statü taraması: sermayeye konu edilen her taşınmazın tapu-terk kaydını (m.11 şerhi var mı, mülkiyet kimde) tek tabloya dökün; kamu malı niteliğindekileri işlem dışına alın. (3) Meşru modele geçin: şirketin işletmesi istenen otopark-sosyal tesisler için usulüne uygun devir/kira düzeni (organ kararı, bedel tespiti, süre, denetim hükümleri) kurun, gelir; sermaye maskesiyle değil, sözleşme bedeliyle aksın. (4) Şirket bilançosunu doğrulayın: geçersiz ayni sermayenin muhasebe-vergi yansımaları (sermaye, amortisman, değerleme) düzeltilsin; YK'ya sermayenin gerçekliği raporu sunulsun.

Uygulama önerisi: sermaye artışlarında tek soruluk süzgeç kullanın: 'sermaye koyduğumuz şeyi yarın üçüncü bir kişiye satabilir miydik?' Satamayacağınız şey, terkli park, şerhli otopark, kamusal alan, sermaye değildir; denetçi de kurguyu iki cümlede söker: kamu malı üzerinde intifa kurulamaz; kurulamayan hak, sermaye olamaz.