Baz istasyonu yerlerini belediye şirketi kiraya verebilir mi?

Riski, tazmin dosyası olarak yaşanmıştır: Temyiz Kurulu önüne gelen olayda, belediye tasarrufundaki yerleri baz istasyonu için kiraya verme yetkisinin belediye şirketine bırakılması nedeniyle uğranılan kira kaybı kamu zararı sayılmış; Kurul ilkesini açıkça yazmıştır: 'baz istasyonu kurulması için yer kiralaması, BELEDİYE ile GSM operatörleri arasında mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılması gereken bir işlemdir', şirketin bu yerleri kiraya verip geliri kendine alması, 'Belediyenin tasarrufundaki yerlerin İZİNSİZ KULLANIMI' ve usulsüzdür.

Analiz: (1) Yetki haritası (5393 m.18/e-m.34): belediye taşınmaz-tasarruf alanlarının kiraya verilmesinde karar mercii; 3 yıla kadar encümen, üzeri meclistir, bu organ yetkisi; başkan oluruyla da, protokolle de şirkete devredilemez: şirket ancak belediyenin ihale/kira sürecinin tarafı olabilir (o da usulüyle), makamı olamaz (baz-istasyonu modeli; otopark-alt-devir, hafriyat-saha dosyalarıyla aynı ailedir: kamu varlığının gelir hakkı, tüzel perde arkasına geçirilemez). (2) Zararın hesabı: operatör sözleşmelerinin bedelleri belediye kasasına girmesi gereken kiralardır; şirkette kalan her taksit kira kaybı olarak tazmin hesabına yazılır, emsalde denetlenen yıla kadarki sözleşme tutarları toplamı esas alınmıştır. (3) Sorumluluğun ince ayarı: Kurul; başkanın verdiği olurun totem-reklam tabelası için olduğunu, baz istasyonu sözleşmelerine dayanak yapılamayacağını görerek başkan yönünden savunmayı kabul etmiş; oku, taşınmazların izinsiz kullanımını izlemekle görevli Emlak-İstimlak Müdürlüğüne çevirmiştir, iki ders birden: olur, metninde ne yazıyorsa odur (genişletilemez); ve taşınmaz biriminin 'izinsiz kullanım görürsem yazarım' görevi, şirkete karşı da işler. (4) Ayrıca mülkiyet katmanı: parklar çoğu kez imar uygulamasıyla kamuya terk edilmiş alanlardır; Hazine-VGM kökenli terklerde baz istasyonu gibi gelir getirici kullanımın kimin tasarrufunda olduğu ayrıca netleştirilmelidir, 'bizim park' refleksi, tapu-terk kaydına bakmadan kira sözleşmesi taşımaz.

Yapılacaklar: (1) Modeli tersine çevirin: şirketin imzaladığı operatör sözleşmelerini envantere alın; kiralamaları belediye adına (süreye göre encümen/meclis kararı + 2886 usulü) yeniden kurun; şirkette biriken kira gelirlerini belediyeye aktarın. (2) Zarar-sorumluluk dosyası: şirkette kalan dönem gelirlerinin hesabı; yetki devrine dayanak yapılan olur-karar metinlerinin kapsam analizi (kim, neye izin vermiş) hukukla yürütülsün. (3) Tapu-terk taraması: baz istasyonu kurulu/istenen her alanın mülkiyet-terk kaydını çıkarın; Hazine-VGM kökenli yerlerde yetkili idareyle protokol/izin hattını kurun. (4) Kalıcı kural: 'belediye tasarrufundaki hiçbir yer, organ kararı ve usul olmadan üçüncü kişiye (şirkete dahi) kullandırılamaz', taşınmaz biriminin yıllık izinsiz-kullanım taraması bunun denetim ayağı olsun.

Uygulama önerisi: gelir getiren her taşınmaz işleminde tek soruluk turnusol kullanın: 'bu sözleşmenin altındaki imza ve kasasına giren kira, belediyenin mi?' İkisinden biri değilse model pratik değil kusurludur, ve denetçi bunu iki kelimeyle özetler: izinsiz kullanım; farkını da tek kalemle ister: kira kaybı.