Belediye şirketi yemek kartını ihalesiz alabilir mi?

Değil, 2022 denetiminde aynen yazılmıştır: 'yemek kartı alımı ve kartlara yükleme işi için HERHANGİ BİR İHALE GERÇEKLEŞTİRİLMEDİĞİ; hizmeti sunan şirketlerden biriyle DOĞRUDAN SÖZLEŞME imzalandığı', sonuç: 'rekabet ve ihale olmaksızın alım yapılmasında HUKUKA UYARLIK BULUNMAMAKTADIR.' 'Ticari şirketiz' savunmasının cevabı, kanunun ikinci maddesindedir.

Analiz: (1) Kapsam kuralı (4734 m.2): belediyelerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu her çeşit şirket; Kamu İhale Kanunu kapsamındadır, belediye şirketi, alım yaparken özel sektör değil, kanun kapsamı bir alıcıdır. (2) İstisnanın sınırı (m.3/g + geçici m.4): ticari-sınai faaliyet çerçevesinde doğrudan mal-hizmet üretimine veya ana faaliyete yönelik alımlar, belli tutara kadar istisnadır; ama hangi alımların istisna sayılacağını şirket kendisi seçemez, şirketin başvurusu üzerine KAMU İHALE KURUMU belirler ve liste dışı her alım kanun rejimine döner: emsal şirket KİK'e başvurmuş, listesi belirlenmiş; yemek kartı bu listede olmadığı için istisna savunması düşmüştür (personelin yemeği; şirketin 'ürettiği hizmetin girdisi' değil, iç işletme gideridir). (3) Doğrudan temin kaçışı da kapalı: yıllık tutar (emsalde 295 bin TL) 22/d limitinin üzerindeyse; parça parça sözleşmeyle de alınamaz, kalan tek yol, temel ihale usullerinden biridir (açık ihale asıl). Bu üçlü süzgeç, kapsam → istisna listesi → limit, şirket alımlarının pusulasıdır (teslim-tutanağı dosyası alımın belge ayağıydı; burası usul ayağıdır). (4) Rekabetsizliğin bedeli: kart komisyon oranları-yükleme koşulları piyasada ciddi biçimde yarışır; ihalesiz seçilen firma, bu yarışın indirimini kasada bırakır, usul sorumluluğunun yanına fiyat kaybı da yazılır.

Yapılacaklar: (1) Mevcut sözleşmeyi sonlandırma takvimine alın: yemek kartı-yükleme işini 4734 usulüyle (açık ihale; şartnamede komisyon oranı-geçerlilik-üye işyeri ağı kriterleri) ihale edin. (2) İstisna listesini masaya koyun: KİK'in şirketinize verdiği istisna belirleme yazısını alım birimine asın; her alım öncesi 'listede var mı → yoksa limit → usul' kontrol satırı çalışsın. (3) Geçmiş alımların taraması: ihalesiz-doğrudan sözleşmeyle yürüyen diğer tedarikleri (sigorta, araç kiralama, yazılım, temizlik malzemesi...) aynı üçlü süzgeçten geçirin; aykırı olanları ihale takvimine bağlayın. (4) Bölme yasağı hatırlatması: yıllık ihtiyacı tek hesapta toplayın, kart yüklemelerinin aylık faturalara bölünmesi, 22/d limitini aşan gerçeği değiştirmez (kısımlara bölme yasağı m.5 ilkesidir).

Uygulama önerisi: şirket alımlarında tek cümlelik pusulayı ezberletin: 'KİK'in listesinde yoksa, kanunun içindesin.' Her alımı önce o listeyle, sonra limitle, en son usulle karşılaştıran şirket; ticari esnekliğini istisna sınırında yaşar, sınırı sözleşme serbestisi sanan ise, denetçinin tek cümlesiyle tanışır: rekabetsiz alımda hukuka uyarlık yoktur.