Hizmet devri fizibilite yapılmadan ilçeye bırakılır mı?

Olmuştur, 2023 denetiminde aynen: 'ilaçlama faaliyetlerinden bir kısmının; devirden önce yapılan ön çalışmada, hizmetlerin ETKİN-ETKİLİ-EKONOMİK yürütülebileceğine dair OBJEKTİF DEĞERLENDİRMELERE yer verilmeden ilçe belediyelerine devredildiği ve ilçelerce hizmetin MALİYET-ETKİN yerine getirilemediği.' Devir bir tercih olabilir; analizsiz devir ise bulgudur.

Analiz: (1) İlkelerin bağlayıcılığı (5018 m.1-5): kamu kaynağının etkili-ekonomik-verimli kullanımı; yalnız harcamanın değil, organizasyon kararlarının da ölçütüdür, hangi hizmetin hangi kademede daha iyi üretileceği; kapasite (ekip-ekipman-uzmanlık), ölçek ekonomisi (merkezi alım-araç filosu), coğrafya ve maliyet verileriyle test edilir. (2) Analizsiz devrin zinciri: ilçelerin hazır olmadığı hizmet aksadıkça; halk sağlığı riski (vektörle mücadelede sezon kaçırmak telafisizdir), mükerrer yapılanma maliyeti (her ilçeye ayrı ekipman-ekip) ve 'kim sorumlu' belirsizliği doğar, büyükşehir 'devrettim' der, ilçe 'kaynak vermedin' der; vatandaş sivrisinekle kalır (görev-devri ailesinin yönetsel yüzü: aydınlatma-otopark-bertaraf dosyaları görevin kanuni haritasını çizmişti; burada ders, kanunun izin verdiği alanda bile fizibilitesiz el değiştirmenin sonucudur). (3) Devrin asgari dosyası: mevcut hizmet verisi (alan, sıklık, maliyet), ilçelerin kapasite tespiti, geçiş planı (ekipman-personel-eğitim devri, geçici destek), finansman düzeni (ödenek/araç devri) ve izleme kriterleri (hizmet seviyesinin devir sonrası ölçümü), bu dosya yoksa karar, yönetim değil yük aktarımıdır. (4) Geri alma esnekliği: devir sonuç vermiyorsa; kararın gözden geçirilmesi (geri alma/ortak model) bir yenilgi değil, m.1'in gereğidir.

Yapılacaklar: (1) Devir sonrası durum tespiti yapın: ilçe bazlı hizmet gerçekleşmeleri (uygulama sayısı-alanı, sezon takvimi) ↔ devir öncesi seviye; aksayan ilçeleri ve nedenlerini (ekipman-ekip-bütçe) raporlayın. (2) Modeli düzeltin: seçenekleri karşılaştırın, geri alma, ortak hizmet modeli (büyükşehir ekipman-teknik destek + ilçe saha işgücü), ya da devrin kaynak transferiyle güçlendirilmesi; kararı objektif kıyas tablosuyla verin. (3) Geçiş destek paketi: devam edecek devirde; ekipman tahsis-protokolleri, personel eğitimi, merkezi ilaç-alım (ölçek avantajı) ve sezon planının büyükşehir koordinasyonunda kalması. (4) Kurumsal kural: bundan sonraki her hizmet devri için zorunlu 'devir fizibilite raporu' şablonu (kapasite-maliyet-geçiş-izleme), meclis/UKOME kararlarının eki olsun.

Uygulama önerisi: hizmet devirlerinde tek soruluk eşik koyun: 'devralan, devraldığı günün akşamı bu hizmeti bizim seviyemizde verebilir mi, kanıtı ne?' Kanıtı dosyada olan devir yönetimdir; olmayan ise, hizmetin adres değiştirmiş aksaması, ve denetçi bunu iki kavramla yazar: objektif değerlendirme yok, maliyet-etkinlik yok.