Muhtaç evleri tadilat ihalesi nasıl kurgulanmalı?

Şunu, 2024'te aynen: 'muhtaç ailelerin konutlarının tadilat-bakım-onarımı ihalesi, 4734'e uygun gerçekleştirilmemiştir': iş birden fazla yılı kapsayacak şekilde programlanmasına rağmen m.62 düzenine aykırı yürütülmüş; iş kalemleri İHTİYAÇ ANALİZİ yapılmadan TAHMİNE dayalı belirlenmiş; onarılacak konutların tespiti ve yapılan işlerin takibi de aynı belirsizlikte kalmıştır. Sosyallik; alım disiplinini esnetmez, tam tersine, muhtaca giden her liranın izini ister.

Analiz: (1) Önce tespit, sonra ihale: 'hangi evler, hangi imalatlar' sorusu ihaleden ÖNCE cevaplanır, sosyal inceleme + teknik keşif (ev ev: çatı-ıslak hacim-elektrik tespiti) → gerçek metrajlı iş kalemleri listesi → yaklaşık maliyet. Tahmini kalemlerle çıkılan birim fiyat ihalesi; yüklenicinin 'hangi kalemi ne kadar yazdırırsa' onun ödendiği, kontrolü zayıf bir torbaya döner (muhtelif-işler, YM-kalite dosyaları ailesi). (2) Takvim-program disiplini (m.62): yıllara sarkacak iş; yıllara sari kurallarıyla (gelecek yıl ödeneği, program-onay düzeni) planlanır; 'yıl içinde başlar, kendiliğinden sarkar' modeli, ödenek-taahhüt dengesini bozar. (3) Sosyal işin çifte belge yükü: alım tarafında keşif-hakediş-kabul (hangi evde ne yapıldı: ev bazlı iş bitirme tutanağı, fotoğraflı); yardım tarafında muhtaçlık dosyası (yönetmelik-tür 'tamirat yardımı', sosyal inceleme, hak sahibi imzası), iki zincirden biri koparsa; ya 'kime yapıldığı belli değil' ya 'ne yapıldığı belli değil' bulgusu doğar (ramazan-kolisi dosyasının yapım versiyonu). (4) Ölçek uyarısı: milyonlarca liralık tek torba yerine; bölge-mahalle bazlı, tespitli paketler, hem rekabet hem takip kolaylaşır.

Yapılacaklar: (1) Süreci yeniden kurun: başvuru-muhtaçlık incelemesi → teknik keşif komisyonu (ev bazlı tespit formu) → onaylı ev listesi + metrajlı kalem listesi → ihale; 'listede olmayan eve/kaleme iş' ancak usulünce iş artışı-yeni fiyatla. (2) Yürüyen işi disipline edin: bugüne dek yapılan evlerin ev-bazlı dosyaları (tespit-imalat-tutanak-fotoğraf-hak sahibi imzası) geriye dönük tamamlansın; takibi yapılamayan imalatlar için hakediş incelemesi. (3) Takvimi kurallayın: kalan iş yıllara sari düzenle (ödenek-onay) programlansın; gelecek kampanyalar yıl başında tespit, ilkbaharda ihale, yaz-güz uygulaması ritmine bağlansın. (4) Raporlayın: 'kaç ev, hangi mahalle, ortalama maliyet, tamamlanma' tablosu yönetime-faaliyet raporuna, sosyal işin meşruiyeti, sayısının şeffaflığıdır.

Uygulama önerisi: sosyal tadilat programını tek cümlelik sırayla yönetin: 'önce evi seç, sonra işi ölç, en son ihaleyi aç.' Bu sırayı koruyan belediye; muhtaca hızlı ve izlenebilir hizmet götürür, sırayı ters kuran ise, tahminle açılan torbanın hesabını, ihtiyaç analizi yapılmadan cümlesiyle raporda görür.