Bertaraf ücreti emanet hesabında mı izlenir?

Değil, 2024 denetiminde aynen yazılmıştır: 'su abonelerinden tahsil edilen katı atık bertaraf ücretlerinin 600 GELİRLER'de, birliğe ödenen bedelin 630 GİDERLER'de izlenmesi gerekirken 333 EMANETLER Hesabında izlenmesi.' 'Para bizim değil' okuması; hizmetin sahibini yanlış teşhis eder.

Çerçeve: (1) Hizmetin sahibi kimse gelir onundur: katı atık hizmeti (toplama-bertaraf zinciri) belediyenin görev-yetkisindedir (5393 m.15/g; 2872 m.11: bertaraf tesislerini kurmak-işletmek yükümlülüğü ve hizmetten yararlananlardan tarifeyle ücret alınması düzeni). Abonelerden tahsil edilen bertaraf ücreti; belediyenin kendi tarifeli hizmet geliridir, birlik üzerinden bertaraf ettiriyor olmanız, geliri 'başkasının parası' yapmaz: birliğe ödediğiniz; hizmet tedarikinin bedeli, yani sizin gideriniz. (2) Emanetin gerçek alanı: 333; başkası adına tahsil edilip aynen aktarılacak tutarlar içindir (kültür payı, vekalet emaneti, icra-sendika kesintileri), tarife geliriyle tedarik giderini emanette netleştirmek; iki kaydı birden yok eder: gelir tablonuzda hizmetin cirosu görünmez, gider tablonuzda maliyeti görünmez; faaliyet sonucu ve maliyet-tarife analizi (atıksu-tavan, katı-atık-tarife dosyalarının temeli) kurulamaz. Bütçe tarafında da tahsilat, bütçe gelirine yazılmadan akar, bütçe gerçekleşmeleri fiktif küçülür. (3) Brüt ilke: kamu muhasebesinde gelir ve gider brüt kaydedilir; mahsup-netleştirme yasağı (EÜTS-mahsup, GES-takas dosyalarındaki ilkenin defter yüzü), 'giren çıkanı karşılıyor' pratikliği, tabloların bilgi değerini imha eder. (4) Birlik payı ayrımı: tarifenin içinde, mevzuat gereği aynen aktarılacak bir üçüncü-kişi payı varsa (örn. başka idare adına toplanan kesinti) yalnız o kısım emanettir, ayrıştırma; 'hepsi emanet' kolaycılığının panzehiridir.

Yapılacaklar: (1) Kayıt düzenini çevirin: bertaraf ücreti tahakkuk-tahsilatları 600 (ve bütçe geliri) hattına; birliğe ödemeler 630 (ve bütçe gideri) hattına; 333'teki mevcut bakiyeyi analizle kapatın (gerekçeli düzeltme fişleriyle). (2) Geçmiş tabloları not edin: emanette yürütülen dönemlerin gelir-gider tutarlarını hesaplayıp mali tablo dipnotu-düzeltme beyanıyla görünür kılın, denetime 'fark ettik ve düzelttik' dosyası hazırlayın. (3) Tarife-maliyet bağını kurun: brüt kayıt sayesinde artık mümkün olan analizle; bertaraf tarifelerinizin (m.11-tarife esasları) maliyeti karşılayıp karşılamadığını yıllık raporlayın. (4) Emanet hesap taraması: 333'te izlenen tüm kalemleri 'gerçekten başkasının parası mı' testinden geçirin, emanet, muhasebenin gri deposu değil; dar-tanımlı bir geçiş hesabıdır.

Uygulama önerisi: muhasebe ekibine tek soruluk ayraç verin: 'bu parayı hizmet karşılığı mı topladık, sadece taşıyor muyuz?' Karşılığında hizmet varsa 600-630 çifti çalışır; sadece taşıyorsanız 333, ayracı doğru kullanan idare; cirosunu, maliyetini ve emanetini üç ayrı gerçek olarak raporlar; kullanmayan ise, en büyük hizmetlerinden birini defterinde görünmez yapar.