İmar programı gecikirse emlak vergisine etkisi ne olur?

Doğrudan bağlantılı, ve bağlantı 2024 denetiminde aynen yazılmıştır: 'imar programlarının mevzuatta öngörülen sürede hazırlanmaMASI nedeniyle; tasarrufu kısıtlanmış bina ve arsalarda emlak vergisinin 1/10 oranında uygulanmaya DEVAM etmesi.' Programı 'kağıt işi' sayan idare; hem imar görevini hem vergi gelirini aynı ihmale bağlamıştır.

Mekanizma: (1) Kısıtlı vergileme (1319 m.30 + Yönetmelik): imar planında resmi yapı, okul, cami, yol, meydan, otopark, yeşil saha, çocuk bahçesi, pazar yeri, hal, mezbaha gibi umumi hizmetlere ayrıldığı için üzerinde inşaata izin verilmeyen arsalar (ve esaslı tadili yasaklanan binalar) 'tasarrufu kısıtlanmış' sayılır; bu taşınmazların emlak vergisi, kısıtlılık sürdükçe, 1/10 oranında alınır. Mantık adildir: vatandaş, kamu kararıyla kullanamadığı mülkün tam vergisini ödemez. (2) Kısıtlılığın bitişi: kısıtlı vergileme; taşınmazın bulunduğu alan İMAR PROGRAMINA ALININCAYA (programın kesinleştiği tarihe) kadar sürer, programa alınınca (kamulaştırma süreci resmen başlayınca) kısıt kalkar, vergi tam orana döner. (3) Programın takvimi (3194 m.10): belediyeler; imar planının yürürlüğünden itibaren en geç 3 AY içinde, planı tatbik etmek üzere 5 yıllık imar programlarını hazırlar (bütçe-kamulaştırma öncelikleriyle). Program yapılmayınca zincir şöyle işler: umumi hizmet parselleri süresiz kısıtlı kalır → vergi süresiz 1/10 akar (gelir kaybı yıl yıl birikir) → mülk sahibi ne kamulaştırma bedeli alabilir ne mülkünü kullanabilir (el atma davalarının fidanlığı, Aliağa-ilam dosyasıyla bağ: bugün yapılmayan program, yarının el atma stokudur) → belediye hem gelirden hem plan disiplininden olur. (4) Bulgunun iki yüzü birlikte okunmalı: 1/10 uygulamasının kendisi hukuka uygundur (kısıt varken tam vergi almak da tersinden bulgudur!); aykırılık, kısıtlılığı süresiz kılan program ihmalidir.

Yapılacaklar: (1) Programı çıkarın: yürürlükteki planlar için 5 yıllık imar programını (meclis kararıyla) hazırlayın; umumi hizmet alanlarını önceliklendirme-bütçe eşleştirmesiyle programa bağlayın, m.10'un 3 ay ruhuna bugünden dönün. (2) Kısıtlılık envanteri kurun: 1/10 uygulanan tüm sicillerin listesi ↔ plandaki fonksiyonu ↔ programa alınma durumu; programa giren alanların vergisini izleyen yılbaşından itibaren tam orana çekin (mükellefe bildirimle). (3) Plan gerçekçiliğini test edin: yıllardır programa alın(a)mayan umumi hizmet alanları için plan revizyonu değerlendirmesi (ihtiyaç kalktıysa fonksiyon değişikliği), ne kamulaştırılan ne vazgeçilen alan; kısıtlı vergi + el atma riskinin daimi üretim bandıdır. (4) Vergi tarafında doğruluk denetimi: kısıtlılık şartlarını taşımadığı halde 1/10 uygulanan (ya da kısıtlıyken tam vergi alınan) siciller için düzeltme, iki yönlü tarama (inşaat-sınıfı dosyası disipliniyle).

Uygulama önerisi: imar-emlak ilişkisini tek cümleyle kurun: 'programa girmeyen park, tapuda kısıt, vezneye onda birdir.' Beş yıllık programı ciddiyetle yöneten belediye; planını uygular, vergisini tamamlar, el atma stokunu kurutur, yönetmeyen ise, haritadaki her yeşil lekeyi, hem veznesinde hem mahkemede yıllarca taksit taksit öder.