Emekli aylığı kesilmeden çalışanlarda SGDP nasıl işler?

Bağlar, 2024 denetiminde aynen yazılmıştır: 'emeklilik ve yaşlılık aylığı bağlanan sigortalıların, aylıkları kesilmeden hizmet akdine tabi çalıştırılmalarına rağmen SOSYAL GÜVENLİK DESTEK PRİMİ işlemlerinin YAPILMAMASI.' Emeklinin statüsü SGK'nın işi; ama çalıştıranın bildirimi ve primi, işverenin işidir.

Çerçeve (5510): (1) Rejim: yaşlılık aylığı almakta iken hizmet akdiyle (4/a kapsamında) yeniden çalışmaya başlayanlar için kanunun kurduğu düzen; ya aylığın kesilip normal sigortalılık ya da, geçiş hükümlerinin izin verdiği hallerde, aylık kesilmeden SGDP ödenmesidir: işveren, bu kişileri SGDP'ye tabi sigortalı olarak işe giriş bildirimiyle bildirir ve aylık prim ve hizmet belgelerinde (m.86 düzeni) SGDP matrah-oranıyla gösterip primini öder. 'Hiçbir işlem yapmamak'; kişiyi ya kayıt dışı bırakır ya yanlış statüde bildirir, ikisi de ihlaldir. (2) Yapmamanın faturası, üç yönlü: (a) SGK yönü: bildirim-belge yükümlülüğüne aykırılıktan idari para cezaları + geriye dönük prim tahakkuku gecikme zam-faiziyle (SGK-gecikme dosyaları: kamu bütçesinden çıkan her ceza, ayrıca kamu zararı sorgusudur ve rücu konusudur); (b) kişi yönü: statüsü yanlış kurulmuş emeklinin aylığının kesilmesi-geri istenmesi riski doğabilir, 'iyilik yapalım' derken çalışanın aylığını riske atarsınız; (c) kamu istihdamı katmanı: kamuda emekli çalıştırmanın ayrıca 5335 m.30 yasağı-istisna rejimi vardır (aylık kesilmeden kamu kurumlarında çalıştırılamama kuralı ve sayılı istisnalar), SGDP tartışmasından önce 'bu kişi burada hiç çalıştırılabilir mi' sorusu gelir; danışman-emekli dosyalarının gösterdiği gibi bu katman tek başına tazmin üretebilir. (3) Hizmet alımı tarafında da iz sürülür: yüklenici işçileri arasındaki emeklilerin bildirimi yüklenicinin işidir ama denetim yükü idarenindir, SGK dökümü kontrolü (eksik gün-statü) hakediş rutinine dahildir.

Yapılacaklar: (1) Tarama yapın: bordronuzdaki ve (hizmet alımı/şirket) işçi listelerinizdeki çalışanları SGK tescil sorgusuyla eşleştirin, aylık almakta olup hizmet akdiyle çalışanları tespit edin. (2) Statüleri düzeltin: önce 5335 m.30 testi (kamuda çalışması mümkün mü; değilse ilişik kesme/istisna belgesi); mümkünse SGDP'li bildirime geçiş, geriye dönük belgelerin verilmesi, prim-ceza hesabının SGK ile mutabakatı; kendiliğinden düzeltme, incelemede yakalanmaktan ucuzdur. (3) İşe giriş sürecine kontrol ekleyin: her yeni işçi/hizmetli için 'aylık alıyor mu' sorgusu (beyan + SGK doğrulaması) zorunlu adım; İK yazılımında 'emekli-SGDP' bayrağı bordro-bildirimi otomatik yönetsin. (4) Rücu-sorumluluk düzeni: bu alandan doğmuş SGK cezası-faizi varsa; bildirimden sorumlu zincire rücu değerlendirmesi (SGK-ceza-rücu dosyası ilkesi) ve prosedür ihlalinin disiplin yönü.

Uygulama önerisi: işe girişte tek soruluk kapı kuralı koyun: 'SGK'dan aylık alıyor musunuz?' Cevabı 'evet' olan dosya; önce 5335 süzgecinden, sonra SGDP bildirim rayından geçer, soruyu hiç sormayan idare ise, emeklinin aylığını, kendi bütçesini ve bordro zincirinin imzalarını aynı ihmalin üstüne yatırmış olur.