Araç takip sistemi olmayan taşıt nasıl denetlenir?

Şöyle görünür, 2024 denetiminde aynen yazılmıştır: 'kiralama veya hibe yoluyla edinilen binek araçların bir kısmında ARAÇ TAKİP CİHAZI bulunmaması ve kiralanan araçlara yüklenicice takılması gereken cihazlar için ihale dokümanlarında CEZAİ ŞART öngörülmemesi.' 'Şoföre güven'; kişisel bir erdemdir, iç kontrol aracı değildir.

Çerçeve: (1) Dayanak zinciri: 5018 m.8, kamu kaynağını kullananlar, kaynağın verimli kullanılması ve kötüye kullanılmaMASI için gerekli ÖNLEMLERİ almakla yükümlüdür; 2024/7 Tasarruf Genelgesi, taşıtların verimli kullanımı ve işletme maliyetlerinin asgariye indirilmesi için idarelerce önlem alınır. ATS; bu iki hükmün taşıt parkındaki en somut karşılığıdır: nerede, ne zaman, kaç km, hangi güzergah, sorusuz cevap. (2) ATS'siz filonun görünmez maliyetleri: mesai dışı-amaç dışı kullanım (makam-tahsis dosyaları), yakıt tüketiminin km ile test edilememesi (akaryakıt kontrol dosyası: litre, ancak kilometreyle konuşursa denetlenir), güzergah dışı sapmalar, 'araç nerede' sorusunun telefonla aranması, her biri, tek tek küçük ama filo çapında büyüyen sızıntılardır. (3) Şartname mimarisi: kiralık araçta ATS yükümlülüğü yazmak yetmez; yaptırımsız yükümlülük, temennidir, takmayan/arızalıyı gidermeyene gün bazlı cezai şart, ATS verisinin idareye açık paneli, veri saklama süresi ve hakedişe bağlanmış doğrulama (ATS-arıza-ceza dosyasıyla birleşen ders: sistem hem kurulmalı hem cezası işletilmeli). Hibe-özmal araçlarda ise tedarik-tesis sorumluluğu doğrudan idarenindir; 'hibe geldi, cihazsız kaldı' savunması yoktur. (4) Veri kullanılmıyorsa sistem de yoktur: cihaz takılı ama raporu kimsenin açmadığı filo, denetimde 'kağıt üstünde ATS' olarak aynı kapıya çıkar, izleme, raporlama ve aykırılık işlemleriyle birlikte sistemdir.

Yapılacaklar: (1) Filo envanteri: özmal-kiralık-hibe tüm taşıtlar ↔ ATS var/yok/çalışıyor; eksiklerin tamamlanma takvimi (kiralıkta yükleniciye ihtar, özmal-hibede tedarik). (2) Şartname standardını güncelleyin: ATS teknik şartları + günlük veri erişimi + arıza bildirim-giderme süresi + gün bazlı cezai şart + hakediş kontrol satırı; yürüyen sözleşmelerde zeyil-ihtar imkanlarını hukukla değerlendirin. (3) İzleme rutini kurun: haftalık istisna raporu (mesai dışı hareket, güzergah sapması, rölanti-hız ihlali); raporun sahibi bir birim (destek hizmetleri/ulaşım) ve aykırılıkta işlem standardı olsun. (4) Verimlilik çıktısına bağlayın: ATS verisiyle km-yakıt-görev eşleşmesi; atıl araç tespiti ve tasarruf genelgesi kapsamında filo küçültme analizi, sistemin amacı ceza değil, kanıta dayalı filo yönetimidir.

Uygulama önerisi: taşıt yönetimine tek cümlelik ilke koyun: 'takip edilmeyen araç, yönetilmeyen kaynaktır.' Cihazı taktıran, cezasını yazan ve raporunu okuyan idare; filosunu sayıyla savunur, güvenle yöneten ise, denetçinin 'bir kısmında bulunmadığı görülmüştür' cümlesine, hangi araçların o kısımda olduğunu bile bilmeden yakalanır.