İmalat kısa sürede bozulursa yükleniciye ne yapılır?

Elinizde kanunun en uzun ömürlü sorumluluk maddesi var, ve kullanmamak, 2024 denetiminde bulgulanmıştır: 'ihale kapsamında yaptırılan bazı imalatların KESİN KABULÜ BİLE YAPILMADAN bozulmuş olduğu' fiili-fiziki denetimlerle tespit edilmiştir. 'Kendi ekibimizle onarıp geçmek'; yüklenicinin faturasını belediye bütçesine kesmektir.

Sorumluluk mimarisi: (1) Kesin kabule kadar, mutlak dönem (YİGŞ m.25): taahhüt konusu işin her türlü sorumluluğu, kesin kabul onayına kadar tamamen yükleniciye aittir; malzemenin şartnameye aykırılığından ve kusur-eksiklerden doğan bütün onarım, düzeltme ve sürekli bakım işlerini kendi hesabına DERHAL yapmak zorundadır, yapmazsa idare yapar/yaptırır, bedelini yüklenicinin alacaklarından ve teminatından keser. Kesin kabul öncesi bozulan imalatta 'yoğun kullanım' savunması; ancak fen raporuyla (projeye uygun kullanım dışılık kanıtlanırsa) dinlenir; aksi halde bozulmanın kendisi, imalat-malzeme kusurunun karinesidir. (2) Kesin kabulden sonra, 15 yıl (4735 m.30): yüklenici ve alt yükleniciler; yapının fen ve sanat kurallarına uygun yapılmaması, hileli malzeme ve benzeri nedenlerle doğan zarardan, işe başlamadan kesin kabule kadar olduğu gibi, kesin kabul onayından itibaren ON BEŞ YIL süreyle MÜTESELSİLEN sorumludur; zarar genel hükümlere göre ikmal ve tazmin ettirilir, ayrıca yasaklama (m.27 atfı) gündeme gelir. Yani 'kabul yapıldı, dosya kapandı' diye bir şey yoktur, dosya, 15 yıllık bir garanti klasörüne dönüşür. (3) İdarenin görevi: bu haklar kendiliğinden işlemez; tespit (tutanak-fotoğraf-fen raporu) → yazılı ihtar-süre → yüklenici onarımı → yapmazsa idarece yapıp bedelin tahsili → gerekirse dava-yasaklama zinciri idarece kurulur (kesin teminat-fesih, ceza dosyalarıyla aynı ilke: sözleşmenin yaptırımı, idarenin merhametine bırakılmamıştır). Kendi ekibinizle sessiz onarım; hem bedeli üstlenmek hem delil düzenini (bozulmanın boyutu-nedeni) karartmaktır.

Yapılacaklar: (1) Envanter çıkarın: son yıllarda biten/yürüyen işlerde erken bozulma tespitleri, iş, imalat kalemi, kabul durumu, bozulma tarihi-fotoğrafı; teknik heyetle neden analizi (malzeme testi gerekiyorsa aldırın). (2) Yükleniciye dönün: kesin kabulü yapılmamış işlerde YİGŞ m.25 ihtarları (derhal onarım + süre); kabul sonrası işlerde m.30 kapsamında ikmal-tazmin talebi; onarmayanın bedeli hakediş-teminat-alacak zincirinden kesilsin, gerekirse yargı yolu. (3) Kabul süreçlerini sıkılaştırın: geçici-kesin kabul heyetlerinin fiili muayene disiplini (metraj-yerinde tespit dosyaları); erken bozulma riski taşıyan kalemlerde kabul öncesi test-karot-numune; teminat süreleri ve (varsa) ek garanti şartlarının sözleşmeye yazılması. (4) Kendi onarımlarınızı belgeleyin: yüklenici adına yapılmak zorunda kalınan işlerin maliyet kaydı (personel-malzeme-makine), tahsil edilecek tutarın ispatı bu kayıttır (yıkım masrafı dosyasındaki cetvel ilkesi).

Uygulama önerisi: yapım dosyalarınıza tek cümlelik takvim notu düşün: 'kesin kabul, sorumluluğun bittiği gün değil; on beş yıllık sayacın başladığı gündür.' Sayacı işleten idare; bozulan her imalatın faturasını sahibine keser, işletmeyen ise, yüklenicinin garanti borcunu kendi bakım bütçesiyle öder ve denetçi bu sessiz üstlenmeyi tek fotoğrafla raporlar.