Kefalet senedi teminatları teyit edilmeli mi?

Eksiksiniz, 2024 denetiminde köklü bir idareye aynen yazılmıştır: 'teminat olarak KEFALET SENEDİ sunulan işlerde, senetlerin GEÇERLİ olup olmadığına ilişkin KONTROLLERİN yapılmaması.' Kanunun kabul etmesi ile idarenin doğrulaması; aynı cümlenin iki yarısıdır, ilki türü meşrulaştırır, ikincisi belgeyi.

Çerçeve: (1) Tür meşru (4734 m.4 ve m.34): 'Teminat mektubu' tanımı; banka teminat mektuplarının yanında, Türkiye'de yerleşik sigorta şirketlerince kefalet sigortası kapsamında düzenlenen KEFALET SENETLERİNİ de kapsar; geçici (%3'e kadar) ve kesin (%6) teminatta banka mektubuyla aynı statüde kabul edilir. (2) Kontrol görevi: İhale Uygulama Yönetmeliklerinin teminat hükümleri; teminat mektuplarının TEYİDİNİN, ilgili bankanın genel müdürlüğü/şubesinden ya da sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya yetkilendirilmiş merkezi kuruluştan yapılmasını öngörür, teyit; belgenin gerçekten o kuruluşça düzenlendiğini, tutar-süre-standart form uygunluğunu ve iptal edilmediğini doğrular. Banka mektubunda yıllarca uyguladığınız refleksin, kefalet senedine uygulanmaması için hiçbir sebep yoktur; tersine yeni ve daha az tanınan tür, sahtecilik-şekil hatası riskini daha çok taşır. (3) Kontrolsüzlüğün faturası: geçersiz-sahte senetle sözleşme imzalanmışsa; yüklenici taahhütten kaçtığında paraya çevrilecek teminat yoktur, fesihte gelir kaydedilecek güvence buharlaşır (kesin teminat-fesih dosyası: güvencesi sönmüş sözleşme, idarenin çıplak riskidir); vade-tutar-form hatalı senet de tazmin talebinde sigortacının itiraz kapısıdır. (4) Standart-şekil kontrolü de teyidin parçasıdır: senedin KİK standart formuna uygunluğu, süresi (işin süresini kapsaması), tutarı ve kefalet sigortası genel şartlarına atıfları, dosyaya giren her senet, bu kontrol listesinden geçmelidir (poliçe-sigorta dosyalarındaki hakediş kontrol ilkesinin teminat yüzü).

Yapılacaklar: (1) Teyit rutini kurun: sunulan her banka mektubu ve kefalet senedi için düzenleyen kuruluş nezdinde (GM/şube/yetkili merkezi doğrulama kanalı) yazılı-elektronik teyit; teyit belgesi ihale işlem dosyasına, teyitsiz teminatla sözleşmeye davet edilmesin. (2) Mevcut portföyü tarayın: yürürlükteki sözleşmelerin teminatları (mektup-senet) için toplu teyit; geçersiz-şüpheli çıkanlarda yükleniciden derhal geçerli teminat isteme ve hukuki süreç. (3) Kontrol listesi standardı: tür-tutar-oran (%3/%6), süre, standart form, düzenleyen kuruluşun yetkinliği (kefalet sigortası ruhsatlı şirket), teyit tarihi-kanalı, tek sayfalık form her teminatın kapağı olsun. (4) Vade takibini bağlayın: teminat envanterinde (Kaş-envanter dosyası) senetlerin süre bitişleri de izlensin; süre uzatımlarında yenileme-zeyil teyidi tekrarlanmalı.

Uygulama önerisi: teminat masasına tek cümlelik kural asın: 'teminat, teyidiyle teminattır.' Düzenleyenden doğrulanmamış kağıt; banka logolu da olsa sigorta başlıklı da olsa, idarenin kasasında bir güvence değil, bir varsayımdır, ve varsayımın test günü, yüklenicinin kaçtığı gündür; o gün teyit değil, tazmin aranır.