Kamu kurumlarına su tarifesi kademeli olabilir mi?

'Adil görünen' kurgu, 2021 denetiminde bulgulanmıştır: 'devlet hastanesi, devlet okulları, askeri birlikler gibi kamu kurumlarının su tarifesinin SABİT tarife olarak belirlenmeyip KADEMELİ belirlenmesi', listede yurtlar, resmi tedavi merkezleri ve Kur'an kursları da vardır. Çünkü bu soruda takdir alanı yoktur; kanun tercihi yapmıştır.

Kural (5393 EK m.2): Kamu kurum ve kuruluşlarına uygulanan su ve atıksu tarife ücreti; TÜKETİM MİKTARINA BAKILMAKSIZIN SABİT tarife ücreti olarak belirlenir. (1) Mantığı: kademeli tarife, hane ölçeğinde tasarrufu özendiren bir sosyal araçtır; yüzlerce yataklı hastanenin ya da bin öğrencili okulun tüketimi 'israf' değil hizmetin doğasıdır, üst kademe fiyatı uygulamak, bir kamu bütçesinden diğerine örtülü kaynak transferi yaratır (genel bütçeden belediye kasasına, kademe farkı kadar). Kanun bu döngüyü kesmek için tek tip-sabit birim fiyatı emretmiştir. (2) Kapsam okuması: 'kamu kurum ve kuruluşu' geniş ailedir, genel bütçeli idareler (hastane, okul, askeri birlik), yurtlar, resmi tedavi merkezleri, Diyanet'e bağlı kurslar bulguda tek tek sayılmıştır; abone sınıflandırmanızda bu grubun ayrı bir 'resmi daire-sabit tarife' sınıfında toplanması gerekir. (3) Sabit ≠ sembolik: sabit tarifenin düzeyini meclis belirler (maliyet esaslı, makul bir birim fiyat), kural, kuruma iskonto zorunluluğu değil, kademe yasağıdır; ilk kademenin altında sembolik fiyat da gerekmez, üst kademelerin cezalandırıcı fiyatı da uygulanamaz. (4) Ters yönü de bilin: kademe farkı kadar fazla tahsil edilmiş bedeller; kurumlarca geri istenebilir (yersiz tahsilat), bulgunun 5018 m.8 vurgusu tam budur: kamu kaynağı hukuka uygun elde edilmelidir; fazla gelir de 'hukuksuz gelir'dir (kademeli-kurum faturaları, iki kamu idaresi arasında yıllarca sürünen alacak ihtilafı üretir).

Yapılacaklar: (1) Abone sınıflarını düzeltin: kamu kurumu abonelerini tek sınıfta toplayıp sabit birim fiyat tanımlayın (meclis tarife kararıyla); atıksu bedelini de aynı kurala bağlayın (EK m.2 su VE atıksu der). (2) Geçmiş faturaları analiz edin: kademeli dönemde üst kademelerden tahsil edilmiş farkların hesabı; kurumlarla mutabakat ve mahsup-iade planı, talep gelmeden kurulan masa, faizli ihtilafı önler. (3) Tarife kararnamenizi tarayın: kamu kurumlarına ilişkin satırların 'tüketim miktarına bakılmaksızın' ibaresiyle uyumu; okul-hastane gibi abonelerin yanlışlıkla 'işyeri-kademeli' sınıfında kalmadığının abone bazlı kontrolü. (4) Tahsilat disiplinini koruyun: sabit tarife, alacak takibini gevşetmez, kamu kurumlarından su alacaklarının tahakkuk-takip düzeni (ödenek-mutabakat yazışmalarıyla) ayrıca işler; sabit fiyat, ödenmeyen faturanın mazereti değildir.

Uygulama önerisi: tarife komisyonuna tek satır not düşün: 'kademe haneye, sabit fiyat devlete.' Bu ayrımı abone sisteminde kodlayan idare; ne hastaneden kademe farkı toplar ne denetimde EK m.2 cümlesini okur, kodlamayan ise, adalet sandığı tarifesinin, iki kamu kasası arasındaki hukuksuz bir boru hattı olduğunu raporda öğrenir.