Belediye, başkanın taşınmazıyla trampa yapabilir mi?

Kalır, çünkü sorun usulde değil, taraftadır: 2024 denetiminde birebir yazılmıştır: 'belediyeye ait taşınmazların, meclis kararı ve encümence belirlenen rayiç bedellerle, BELEDİYE BAŞKANINA ve BAŞKANIN ŞAHSİ ŞİRKETİNE ait taşınmazlarla TRAMPA edilmesi.' Meclis kararı ve rayiç takdiri, işlemin şeklini kurar; ama kanunun bu ilişkiye koyduğu taraf yasaklarını aşamaz.

Yasak haritası (5393): (1) m.27, kendi işinde masaya oturamama: Başkan ve meclis üyeleri; münhasıran kendileri, ikinci derece dahil hısımları ve evlatlıklarıyla ilgili işlerin görüşüldüğü meclis toplantılarına katılamazlar. Başkanın arsasının takası, bu maddenin ders kitabı örneğidir, başkanın süreçteki her imzası-etkisi (gündeme aldırma, teklif, yürütme) maddenin ruhunu ihlal eder; katılmasa bile, kendi astlarından oluşan encümenin kendi malına rayiç biçmesi, takdirin tarafsızlığını yapısal olarak sakatlar. (2) m.28, taahhüt yasağı: Başkan; görevi süresince ve ayrıldıktan sonra iki yıl, belediyeye karşı doğrudan veya DOLAYLI taahhüde giremez, trampa, iki edimli bir sözleşmedir ve başkanın (hele şahsi şirketinin) belediyeyle mal değişim sözleşmesi yapması bu yasağın tam kalbindedir; 'şirket ayrı tüzel kişi' savunmasını madde 'dolaylı' kelimesiyle baştan kapatır. (3) Yapısal şüphe: bu tür işlemlerde denetim; rayiçlerin hangi yönde 'esnetildiğini' sormak zorundadır, belediye malı düşük, başkan malı yüksek takdir edildiyse aradaki fark kamu zararıdır; eşit görünse bile konum-imar-değer artış beklentisi analizi yapılır (başkanın 'hizmete uygun' dediği arsanın imar geleceğini yine belediye çizer, döngüsel çıkar). Görevi kötüye kullanma boyutuyla iş, mali denetimi aşıp adli alana da taşar. (4) İhtiyaç gerçekse temiz yollar bellidir: kamulaştırma (2942, bedeli mahkeme güvencesindeki usulle) veya başkan dışındaki maliklerden ihale usulüyle edinim; başkan taşınmazı gerçekten tek seçenekse bile, işlemin tarafı olduğu sürece belediye o kapıdan giremez, kapı, ancak görev-etki ilişkisi bittikten (m.28 süreleri dolduktan) sonra tartışılabilir.

Yapılacaklar: (1) İşlemi durdurun/geri çevirin: henüz tapuya gitmediyse vazgeçin; gittiyse hukuk müşavirliğiyle iptal-geri alım (tapu iptali, bedel-fark tazmini) sürecini değerlendirin, kendiliğinden geri dönüş, hem zararı hem sorumluluğu küçültür. (2) Değer denetimi yaptırın: bağımsız (SPK lisanslı) değerleme ile iki taraf taşınmazlarının işlem tarihindeki gerçek değerleri; fark çıkıyorsa kamu zararı hesabı ve tahsil süreci. (3) Kurumsal kural koyun: başkan-meclis üyeleri ve yakınlarının taraf olduğu her mal işlemi (satış, kira, trampa, tahsis) için 'otomatik kırmızı dosya', hukuk görüşü + m.27-28 kontrolü olmadan gündeme alınmasın; ilgililerin oturum dışına çıkışı tutanakla kayda geçsin. (4) Geçmiş taraması: son yıllarda yönetici-üye ve yakınlarıyla yapılmış işlemler envanteri, benzer desenler varsa aynı testten geçirin; denetimden önce kurulan tablo, savunmanın kendisidir.

Uygulama önerisi: bu tür teklifler geldiğinde tek cümlelik fren kullanın: 'belediyenin masasında, başkanın malı dosya olamaz.' Kanunun m.27-28 ikilisi; kişiye güvensizlik değil, kuruma güvence içindir, freni çalıştıran yönetim başkanını da korur; çalıştırmayan ise, meclis kararlı ve rayiç süslü bir işlemin, raporda tek cümleyle nasıl çıplaklaştığını görür.