6360 ile devralınan taşıtlar kayda geçirilmezse ne olur?

Var ve yıllar geçmesi riski büyütmüştür, emsal denetimde, devir komisyonu kararının üzerinden sekiz yıl geçtikten sonra bile yazılmıştır: 'Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu kararına göre devrolunan taşıtlardan bazılarının HENÜZ ENVANTER VE MUHASEBE KAYITLARININ yapılmamış olması.' 'Uğraşamadık' cümlesi, sekiz yıllık bir bulgunun özeti olur.

Çerçeve: (1) Devrin hukuku (6360 geçici maddeler): Tüzel kişiliği kaldırılan belde ve köyler; personelini, taşınır-taşınmazlarını, iş makineleri ve taşıtlarını, alacak-borçlarını katılacakları belediyeye bildirir; vali başkanlığındaki Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu paylaştırmayı karara bağlar. Komisyon kararı, mülkiyet geçişinin tapusudur, ama muhasebe dünyasında varlık, kayda girdiği gün doğar. (2) Kayıtsızlığın beş faturası: (a) Mali tablolar eksik: bilançoda görünmeyen araç filosu, tablo doğruluğu ve denetim görüşü sorunu (254 Taşıtlar hesabının gerçeği yansıtmaması). (b) Taşınır yönetimi kör: kayıt dışı araç; sayımın, zimmetin, bakım-sigorta-muayene takibinin dışındadır (yıl sonu sayım dosyaları, sayamadığınız aracı yönetemezsiniz). (c) Sorumluluk boşluğu: kayıtsız aracın yakıtı, kazası, hasarı, hatta kaybolması ispat düzeninin dışında kalır, 'fiilen kullanılan ama resmen olmayan' araç, suistimalin en sevdiği araçtır. (d) Trafik-vergi bacağı: tescil devri yapılmamışsa MTV-muayene-sigorta yükümlülükleri eski (kapanmış!) tüzel kişilik üzerinde asılı kalır; cezalar birikir. (e) Hurda-satış tıkanığı: kayıtta olmayan araç, usulünce hurdaya ayrılamaz-satılamaz; çürüyen araç parkı hem değer kaybı hem görüntü bulgusudur. (3) Devir dosyalarının dağınıklığı gerçek bir zorluktur; ama çözümü tespit komisyonudur, erteleme değil: mevcut belgeler + fiili sayım + trafik tescil sorgusu üçgeninde, bugünden geçerli bir açılış kaydı her zaman kurulabilir.

Yapılacaklar: (1) Filo sayımı yapın: sahadaki tüm araç-iş makinelerinin fiziki tespiti (plaka-şasi-birim-kullanıcı); trafik tescil kayıtlarıyla (EGM sorgusu) ve komisyon kararı ekleriyle eşleştirin, üç listenin farkları, çalışma planınızdır. (2) Kayda alın: değer tespit komisyonuyla (rayiç/kayıtlı değer) taşınır giriş kayıtları + 254 hesabına muhasebe kayıtları; tescili eski tüzel kişilikte kalanların noter-trafik devir işlemlerini tamamlayın. (3) Statü triyajı: kullanılabilir araçlar → zimmet-bakım-sigorta düzenine; ekonomik ömrünü doldurmuşlar → hurda/satış sürecine (encümen-ihale usulüyle), 'ne kayıtta ne yolda' araç kalmasın. (4) Devir dosyasını kapatın: taşıtlar bitince aynı taramayı devir kaynaklı taşınmazlar, alacaklar ve borçlar için de yapın, 6360 tasfiyesinin tamamlanmamış her kalemi, sıradaki denetimin hazır bulgusudur.

Uygulama önerisi: devralınmış varlıklar için tek ölçü kullanın: 'komisyon kararında yazan her kalem, ya kaydımızda ya gerekçeli tasfiye dosyasında olmalı.' İkisinde de olmayan kalem; sekiz yıl sonra bile raporda 'henüz' kelimesiyle karşınıza çıkar, ve 'henüz', denetim dilinde 'yıllardır' demektir.