Gelir getirici tesis işletmesi pazarlıkla ihale edilir mi?

Savunulamamıştır, birebir emsal (deponi gazı/LFG elektrik santralinin işletilmesi ve bakımı işi) denetimde iki başlıkla bulgulanmıştır: 'ihale usulünün YANLIŞ belirlenmesi' ve 'işin katılım ve rekabeti ENGELLEYEBİLECEK şekilde ihale edilmesi.' Kurgunuzdaki iki dayanak da ('tek firma' + 51/l) yanlış zemindedir.

Analiz: (1) Önce işin niteliği, hangi kanun: 4734 yürürlüğe girdikten sonra idarelerin mal-hizmet alımı ve yapım ihaleleri 4734'e tabidir; 2886 ise gelir getirici işlerde (satış, kira, işletme hakkı devri) yaşar. Santral işletmesi dosyasında denetim, işi 'gelir getirici nitelikte' saymıştır, o halde adres 2886'dır ama 2886'nın da ilanlı-rekabetçi usulleri: kapalı teklif/açık artırma esastır; 51/(l) ('tek kişi veya firma elinde bulunan taşınır mal, hak ve hizmetler') istisnası, ancak hukuken-fiilen tekel niteliği kanıtlanmış hallere özgüdür. (2) 'Tek firma biliyor' gerekçesinin testi: santral işletme-bakımı; enerji sektöründe birden çok yüklenicinin yapabildiği bir hizmettir, 'tek firma' iddiası, patent-lisans gibi hukuki tekelle belgelenmedikçe, piyasayı araştırmadan seçilmiş bir firmanın gerekçesi olur; bulgunun ikinci başlığı da tam budur: rekabete kapalı kurgu (pazarlık-21/b dosyalarındaki ilke: istisna gerekçesi, sonradan yazılmış değil, baştan kanıtlanmış olmalı). (3) Gelir-gider ayrıştırması: bu tür tesislerde iki model vardır, (a) idare hizmet satın alır (işletme-bakım bedeli öder, enerji geliri idarede kalır): bu bir hizmet alımıdır → 4734; (b) işletme hakkı devredilir (yüklenici geliri toplar, idareye pay/bedel öder): bu gelir getirici iştir → 2886'nın rekabetçi usulleri (büyükşehirlerde m.26 şirket istisnası ayrı). Modeli net kurmadan usul seçmek, iki kanunun arasında hukuksuz bir koridor açar; denetim koridoru her iki kapıdan da kapatır. (4) Yanlış usulün bedeli: sözleşmenin hukuki zemininin tartışmalı hale gelmesi, gelir kaybı iddiaları (rekabetsiz bedel), sorumluluk sorgusu ve, santral gibi uzun süreli işlerde, yıllara yayılan bir 'sürekli bulgu'.

Yapılacaklar: (1) Mevcut sözleşmeyi modele göre teşhis edin: kim gelir topluyor, kim bedel ödüyor, hizmet alımıysa 4734 düzenine (süresi bitince ihaleyle), işletme devriyse 2886'nın ilanlı usulüne geçiş takvimi kurun; süre uzatımı-yenileme kapılarını kapatın (ihalesiz uzatma ailesi). (2) 'Tek firma' dosyanızı test edin: piyasa araştırması (kaç firma bu hizmeti veriyor), teknik şartların markasızlaştırılması; tekel gerçekse belgesini (lisans-patent) dosyaya koyun, belgesiz tekel iddiası, bulgu davetiyesidir. (3) Yeni ihalede rekabeti kurun: yeterlik kriterlerini işin ölçeğiyle orantılı yazın (aşırı deneyim-ciro şartları ikinci bulgunun konusudur), ilan sürelerine uyun, şartnameyi tesise özel değil hizmete özel kurgulayın. (4) Gelir tarafını sağlamlaştırın: enerji satış gelirlerinin (mahsup değilse) faturalama-vergi düzeni (GES dosyası ilkeleri) ve idare payının tahakkuk-tahsil takibi, usul düzelse de gelir takipsizse ikinci cephe açılır.

Uygulama önerisi: tesis işletme ihalelerinde iki soruluk pusula kullanın: 'geliri kim topluyor, ve bu işi gerçekten kaç firma yapabilir?' İlk soru kanunu, ikincisi usulü seçer; ikisini de sormadan imzalanan sözleşme ise, teknolojisi ne kadar özel olursa olsun, denetim raporunda en sıradan başlıkla anılır: usul yanlış, rekabet yok.