Öğretmenevi ve taziye evi için bina kiralanır mı?

Kalem kalem görünür, 2024 denetiminde birebir yazılmıştır: Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Genelgesine aykırı biçimde; öğretmenevi, taziye evi, kütüphane ve sosyal yaşam merkezi olarak muhtelif yerlerin kiralanması, dosyada rakamlar da isim isim dökülmüştür: özel idare şirketine ait eski otelin (78 oda-186 yatak) yıllık milyonluk kirayla tutulup İl Milli Eğitim Müdürlüğüne ÖĞRETMENEVİ olarak verilmesi; taziye evleri ve benzeri yerlerin kiralanıp bedellerinin PEŞİN ödenmesi.

Üç ayrı sorun katmanı: (1) Tasarruf Genelgesi çerçevesi: 2021/14 (ve devamı tasarruf mevzuatı) kamu idarelerinin yeni hizmet binası-taşınmaz kiralamalarını sıkı şartlara bağlar: zorunluluk, mevcut kamu binalarının önceliği, onay süreçleri. 'Sosyal vitrin' motivasyonuyla seri kiralama, bu çerçevenin tam karşısındadır (seminer-32379 dosyasında Genelgenin 'disipliner' niteliğini görmüştük: tazmin üretmese bile idari sorumluluk ve bulgu üretir; burada üstüne harcamanın kendisinin dayanağı da tartışmalıdır). (2) Görev alanı testi, öğretmenevinin özel durumu: Öğretmenevi, Milli Eğitim'in sosyal tesisidir; belediyenin, başka bir kamu kurumunun sosyal tesisine bina kiralayıp bedelini üstlenmesi, mahalli müşterek ihtiyaç değil, başka idarenin giderini fonlamaktır (SKİ-gölet, BELBİM ailesi ilkesinin ters yönü: burada belediye, merkezi idarenin konforunu ödüyor). Kamu kurumları arası taşınmaz ihtiyacı; tahsis-protokol düzeniyle ve her idarenin kendi bütçesiyle çözülür, kira faturasının belediyede olduğu kurgu, 5393 m.60'ın hiçbir bendine oturmaz. (3) Peşin ödeme: Kira gibi dönemsel edimlerin bedelinin peşin ödenmesi; 5018'in dönemsellik-nakit yönetimi ilkeleriyle çelişir ve karşı taraf temerrüdünde (tahliye, hizmet vermeme) idareyi güvencesiz bırakır, 'peşin ödedik' cümlesi, denetçide her zaman 'neden?' sorusunu açar.

Taziye evi-kütüphane cephesi: Bu hizmetler görev alanına girebilir; ama araç tercihi yine sınanır: kiralamak yerine mevcut belediye taşınmazlarının dönüştürülmesi (atıl tesis dosyası!), yatırım programıyla edinme, 'her mahalleye kiralık taziye evi' modeli, sürdürülemez bir kira yükü ve her yıl tekrarlanan bulgu üretir.

Yapılacaklar: (1) Kiralama envanteri: tüm kiralık binalarınız, kullanım amacı, yıllık bedel, sözleşme-onay süreci, Genelge uyum değerlendirmesi. (2) Öğretmenevi tipi 'başka kurum tesisi' kiralamalarını sonlandırma planı: sözleşme bitiminde yenilememe; ihtiyaç sahibi kuruma (MEB) devir görüşmesi, bedel yükü asıl sahibine geçsin. (3) Kendi görev alanınızdaki ihtiyaçlar için taşınmaz stratejisi: atıl-eksik kullanılan belediye binalarının dönüşümü öncelik; kiralama ancak gerekçeli-onaylı istisna. (4) Peşin ödeme pratiğini bitirin: kira ödemeleri dönemsel takvime; yapılmış peşin ödemelerin dönem karşılıkları (180-280 dönemsellik hesapları) muhasebede doğru izlensin. (5) Genelge uyumu için 'kiralama onay formu' standardı: zorunluluk gerekçesi + kamu binası alternatif analizi + üst yönetici onayı.

Uygulama önerisi: bina kiralama taleplerini tek soruluk süzgeçten geçirin: 'bu kira kimin görevinin faturası?' Bizim görevimizse önce kendi çatılarımıza bakarız; başka kurumun göreviyse fatura ona gider, bu iki cümleyi uygulayan belediye, hem kira bütçesini hem denetim raporunu hafifletir.