Şirket tesislerinden katı atık bertaraf ücreti alınır mı?

Eksiksiniz ve 2024 denetiminde aynen yazılmıştır: belediye iktisadi işletmesi ve şirketince işletilen tesislere katı atık bertaraf bedelinin HESAPLANMAMASI. 'Kendi tesisimiz' cümlesi, bu sohbette artık tanıdık bir yanılgı ailesinin üyesidir: kendi şirketi de olsa, ayrı bütçeli-ayrı tüzel kişilikli bir atık üreticisidir ve hizmetten yararlanan herkes gibi bedelin muhatabıdır.

Kural seti: (1) 5393 m.15/g: katı atıkların toplanması-taşınması-bertarafı belediyenin yetkisidir. (2) 2872 m.11: belediyeler evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak-işletmekle yükümlüdür ve kilit cümle: 'bu hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacaklar, sorumlu yönetimlerin yapacağı yatırım, işletme, bakım, onarım ve ıslah harcamalarına KATILMAKLA YÜKÜMLÜDÜR', tarifeler 'tam maliyet esaslı' kurulur (evsel katı atık tarife yönetmeliği düzeni). (3) 'Yararlanan' kavramı istisnasızdır: özel işyeri de, kamu kurumu da, belediyenin şirketi ve iktisadi işletmesi de atığı bertaraf tesisine giden herkes; kendi tesislerinizi tarife dışı tutmak, kreş-personel indirimi, müze-kendi şirketi, ÇTV-OSB dosyalarındaki ilkeyle, muafiyet ihdasıdır ve kimse o muafiyeti kanuna yazmamıştır. (4) İkinci katman, rekabet ve maliyet doğruluğu: şirket kafeniz bertaraf ücreti ödemezken karşısındaki özel kafe ödüyorsa, şirketinize örtülü destek (fiyat avantajı) doğar; ayrıca şirketin/işletmenin gerçek maliyeti görünmez olur (zarar-analiz dosyaları: sosyal fatura ile verimsizlik ayrışamaz), belediyenin tarife hesabındaki 'tam maliyet' matematiği de eksik kalır.

Yapılacaklar: (1) Tesis envanteri: şirket ve iktisadi işletme eliyle çalışan tüm atık üreten noktalar (kafe, restoran, tesis, düğün salonu, otopark bürosu), atık miktarı tahmini (emsal işyeri katsayılarıyla) ya da tartım verisi. (2) Tahakkuku başlatın: meclis onaylı evsel katı atık tarifesindeki ilgili kategoriden, geriye dönük (zamanaşımı penceresinde) ve ileriye dönük tahakkuk; şirket-işletme bütçelerine bu gider kalemini koydurun. (3) Tahsilat-mahsup düzeni: şirketle cari hesap-mutabakat düzeninde (kurumlar arası hesap günü ilkesi) bedelin fiilen ödenmesi, 'tahakkuk ettik, sildik' pratiği ikinci bulgu olur. (4) Tarife tarafını güncelleyin: tam maliyet hesabınızda (bertaraf tesisi yatırım-işletme giderleri) tüm yararlananların matraha girdiğini teyit edin; ÇTV ile bertaraf ücretinin ayrı kalemler olduğunu (biri vergi, biri ücret) tahakkuk sisteminde netleştirin.

Uygulama önerisi: 'kendi tesisimiz' cümlesi duyulan her yerde tek soruluk düzeltme uygulayın: 'kendi tesisimiz, ama kimin bütçesi?' Bütçe ayrıysa fatura da ayrıdır; bu basit muhasebe nezaketi, şirketinizi şımartmaktan, tarifelerinizi delinmekten, raporunuzu da bu başlıktan korur.