Kavşakta görüşü kapatan pano ve bitkiden kim sorumlu?

Girer ve 2024'te bir büyükşehire açıkça yazılmıştır: yetki alanındaki yolların kavşak ve kavşak dönüşlerinde, TRAFİK GÜVENLİĞİNİ TEHLİKEYE SOKAN reklam panosu-levhaların konulması ve ağaç-bitkilerin dikilmesi, yani sorun 'şikayet konusu' olmaktan çıkmış, görevin yerine getirilmemesi bulgusuna dönüşmüştür.

Sorumluluğun haritası: (1) 5216 m.7/f-g: trafik düzenlemesine ilişkin bütün işleri yürütmek ve ana arterlerin yapım-bakımı büyükşehirin görevidir; m.9: trafik hizmetlerini planlama-koordinasyon UKOME'dedir, kavşakta neyin duracağına 'reklam sözleşmesi' değil, trafik güvenliği mevzuatı ve UKOME düzeni karar verir. (2) 2918 ve ilgili yönetmelik çerçevesi; karayolu yapısı üzerinde-kenarında trafiği tehlikeye düşürecek engel bulundurulmamasını, işaretlerin görünürlüğünün korunmasını emreder; teknik karşılığı da bellidir: kavşaklarda görüş üçgeni, dur çizgisine yaklaşan sürücünün kesişen yolu görebileceği alan, boş tutulur; pano, totem, büfe, yüksek bitki bu üçgene giremez. (3) Çatışan iç menfaatlerin çözümü: reklam geliri de peyzaj estetiği de meşrudur ama hiyerarşi nettir, güvenlik, gelirin ve estetiğin önündedir; 'sözleşmesi var' savunması, sözleşmenin konusunun hukuka aykırı konumlanamayacağı gerçeğini değiştirmez (parkta yapı-m.19, şarj-ruhsat dosyaları ilkesi: sözleşme, mevzuata aykırı fiili durumu meşrulaştırmaz). (4) Asıl büyük risk mali değil hukukidir: görüş engelinin karıştığı bir kazada; engeli koyan/koyduran ve kaldırmakla görevli olup kaldırmayan idarenin tazminat (hizmet kusuru) ve yargı pratiğinde görevliler yönünden cezai sorumluluğu doğrudan gündeme gelir, bu bulgu, o davanın erken uyarısıdır.

Yapılacaklar: (1) Görüş üçgeni taraması: kaza-şikayet yoğun kavşaklardan başlayarak saha envanteri (pano, totem, büfe, bitki boyu); her engel için karar, kaldırma/taşıma/boy sınırlama, ve tarih. (2) Reklam sözleşmelerine güvenlik maddesi: pano yerleri UKOME/trafik birimi uygunluğuna bağlı; 'idare, güvenlik gerekçesiyle yer değişikliğini bedelsiz isteyebilir' hükmü, mevcut sözleşmelerde bu hüküm yoksa, kaldırma kararlarını kamu güvenliği gerekçesiyle uygulayın ve bedel tartışmasını hukukla yönetin. (3) Peyzaj standardı: kavşak yaklaşımlarında bitki boyu üst sınırı (örn. 50-75 cm altı yer örtücüler), ağaç dikim mesafeleri, park-bahçe şartnamelerine teknik kural olarak işlensin; 'proje böyle' cevabı, projenin standarda uyarlanmasıyla kapanır. (4) Süreklilik: yeni pano-peyzaj taleplerinde 'görüş üçgeni kontrolü' zorunlu adım; ilçe belediyeleri ve reklam yüklenicileriyle koordinasyon yazısı, engeli kim koyarsa koysun, ana arterde kaldırtma görevi büyükşehirindir.

Uygulama önerisi: kavşak yönetiminde tek cümlelik öncelik kuralı benimseyin: 'kavşakta en değerli şey, boş kalan üçgendir.' O üçgene pano koyan gelir birimi metrekare kazanır, kurum dava kaybeder; üçgeni boş tutan idare ise hem raporunu hem, çok daha önemlisi, sürücüsünü korur.