EDS cezalarından belediyeye düşen pay nasıl alınır?

Alacağınız var ve takipsizliği 2018'de en büyük ölçekte bulgulanmıştır: trafik idari para cezaları dolayısıyla büyükşehir belediyesine ait payın tahsil edilmemesi. Dayanak, 2918 sayılı Kanunun ek 16'ncı maddesidir ve mekanizması nettir.

Sistemin kuralları (2918 ek m.16): (1) Belediyelerce (veya sermayesinin tamamı belediyeye ait şirketlerce) kendi bütçe kaynaklarıyla kurulmuş elektronik sistemlerin, EGM'ce trafik ihlali tespitinde kullanılması halinde; bu tespitlere dayanan ceza tutanaklarındaki tutarın %30'u, 'sistem kullanımı hizmet bedeli' olarak, aylık dönemler halinde ve izleyen ayın SONUNA KADAR EGM bütçesinden belediyeye ödenir. (2) 2016 eklemesi ikinci modeli kurar: sistemler belediyece hasılat paylaşımı yoluyla firmaya kurdurulup işlettirilirse, belediye payı yatırım maliyetine ulaşıncaya kadar %30, sonrasında %15 olur, yani düşündüğünüz model meşrudur ama pay, yatırım amorti olduktan sonra yarıya iner; fizibilitenizi bu kırılmayla kurun. (3) Teknik şartlar, kurulacak yerler ve EGM ile protokol düzeni maddenin uygulama çerçevesidir: protokolsüz-şartsız kurulummuş sistemin payı tartışmalı kalır; protokol, hem tespitlerin hukukiliğinin hem payın tahakkukunun zeminidir.

Bulgunun dersi, pay kendiliğinden gelmez: ÇTV-%80, jeotermal-beşte bir, yapı denetim-%3 ailesindeki ilke burada da işler: ödeme takvimi kanunda yazılıdır ama mutabakat yükü sizdedir, hangi ay, kaç tutanak, hangi toplam ceza, %30'u ne? Bu dört sütunu EGM verisiyle karşılaştırmayan belediye; payın eksiğini de gecikmesini de fark edemez.

Yapılacaklar: (1) Envanter-protokol kontrolü: kurulu tüm EDS noktalarınız (kavşak, koridor, ortalama hız), EGM protokolü, teknik uygunluk yazıları, devreye alma tarihleri tamam mı? (2) Aylık mutabakat rutini: EGM'den dönemsel tespit-tutanak-tutar dökümü isteyin; %30 hesabınızla gelen ödemeleri eşleştirin; eksik-geciken paylar için yazılı takip (izleyen ay sonu vadesi geçen her ay, faiz-talep konusudur). (3) Geriye dönük tarama: sistemlerin kurulumundan bu yana ödenmemiş dönem payı var mı, zamanaşımı penceresinde hesaplayıp talep edin; 'geri alınabilirler' sayfanıza satır ekleyin. (4) Hasılat paylaşımlı modele geçecekseniz: yatırım maliyetinin belgelenmesi (amortisman eşiği %30→%15 kırılımını belirleyeceği için) kritik, maliyet dosyası bağımsız doğrulanabilir olsun; firma sözleşmesinde payların akış-mutabakat düzeni ve EGM protokolüyle uyum maddeleri yer alsın. (5) Geliri doğru kaydedin: bu pay, ceza geliri değil hizmet bedeli niteliğindedir; tertip-muhasebe kaydını buna göre kurun (tertip dosyası ilkesi).

Uygulama önerisi: EDS yatırımlarını tek cümlelik denklemle yönetin: 'kamera bizim, ceza devletin, yüzde otuz bizim, ama hesabı tutan kazanır.' Aylık dört sütunluk mutabakat tablosunu tutan belediye, hem yatırımının geri dönüşünü hem denetim karnesini korur; tutmayan ise kanunun yazdığı payı, bu dosyadaki gibi, raporda 'tahsil edilmeyen gelir' başlığıyla okur.