Personele ve meclis üyesi yakınına tarife indirimi olur mu?

Hukukileştirmez, birebir uygulama 2023 denetiminde bulgu olmuştur: idarece sunulan bazı hizmetlerin fiyatlandırılmasında; belediye ÇALIŞANLARI VE YAKINLARI ile MECLİS ÜYELERİ VE BİRİNCİ DERECE YAKINLARINA indirim uygulanması. Kreş dosyasından tanıdığınız ilkenin genel tarife versiyonudur ve bu kez kapsama seçilmişler ve aileleri de girmiştir.

Neden olmaz: (1) Tarife yetkisinin kaynağı 5393 m.18/f + 2464 m.97'dir: meclis, isteğe bağlı hizmetlerin ücret tarifesini belirler, bu yetki, hizmetin bedelini kurma yetkisidir; kişi kategorisine göre ayrıcalık kurma yetkisi değildir. Meclisin tarifeye 'personele %50' satırı yazması, yetkinin içinde görünen ama özünde kanunsuz muafiyet ihdası olan bir işlemdir (organ kararı-kanuna karşı yetki ailesi: kira sınırlama, salon-ücretsizlik, yapılandırma-genişletme kararlarıyla aynı raf). (2) 4736 m.1'in çerçevesi: kamu kurumlarının ürettiği mal ve hizmetlerin bedellerinde belirli kişi-zümre lehine ücretsizlik/indirim, ancak kanunla veya Cumhurbaşkanı kararıyla tanınabilir; belediyenin 'iç müşterisine' kendi kararıyla indirim tanıması bu çerçeveyi deler. (3) Meclis üyesi-yakını boyutu ağırlaştırıcıdır: tarifeyi onaylayan organın üyelerinin, onayladıkları tarifeden kendilerine ve ailelerine avantaj çıkarması; etik mevzuatı ve çıkar çatışması ilkeleri yönünden ayrıca sorunludur, denetim raporunda görünen indirim satırı, kamuoyunda görünenden hafifi değildir. (4) Zarar hesabı basittir: indirimli işlem sayısı × tarife farkı = feragat edilen gelir (kreş-salon dosyalarındaki formül).

Meşru sosyal denge nasıl kurulur: İndirim kategorileri kişiye değil duruma bağlanır ve herkese açık olur: öğrenci, 65 yaş, engelli, şehit-gazi yakını (kanuni dayanaklılar), gelir testi esaslı sosyal tarife, bu kategoriler personeli-üyeyi de kapsıyorsa o sıfatla değil, durumu sebebiyle yararlanırlar. Personele gerçek bir sosyal imkan istenirse yolu bordro hukukudur (toplu sözleşme-TİS'in kanuni sınırlarındaki haklar), tarife delmek değil.

Yapılacaklar: (1) Tarifelerinizi tarayın: 'personel', 'meclis üyesi', 'çalışan yakını' ibareli tüm indirim-muafiyet satırlarını ilk meclis gündeminde kaldırın. (2) Geçmiş kullanımların hesabı: kayıtlardan (üyelik-rezervasyon sistemleri) indirimli işlemler × fark tutarı; sorumluluk-tahsil değerlendirmesi ve en azından ileriye dönük temiz sayfa. (3) Kategorileri yeniden yazın: duruma-bağlı, belgeye-dayalı, herkese açık indirim cetveli; her kategorinin dayanağı (kanun/CB kararı/sosyal tarife gerekçesi) tarife ekinde gösterilsin. (4) Satış-üyelik yazılımlarında 'personel indirimi' kodlarını kapatın, sistemde yaşayan kod, karar defterinden silinmiş satırı hortlatır.

Uygulama önerisi: tarife tasarımında tek cümlelik eşitlik mihengi kullanın: 'indirim, kapıdan girenin durumuna bakar; kimliğine değil.' Durum (yaş, engel, gelir) herkes için aynı kapıdan geçer; kimlik (rozet, kadro, akrabalık) ise tarifeye girdiği an, denetçinin cetvelinde 'iç müşteriye feragat edilen gelir' satırına dönüşür.