Yönetmelik değişince mevcut sözleşmelinin hakkı düşer mi?

Bozmaz, birebir olay 2025 tarihli Daire dosyasında incelenmiştir: İşletme bölümü mezunu personel, 2014'te, o tarihte yürürlükteki Yönetmeliğin ekonomist kadrosu için İŞLETME bölümünü açıkça SAYDIĞI dönemde, sözleşmeli ekonomist olarak istihdam edilmiş; 2020'de yürürlüğe giren yeni Yönetmelik İşletme'yi saymayınca 'şartsız istihdam' iddiasıyla maaşlar sorgulanmıştır. Dosyada dayanak alınan Bakanlık (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği B.) görüşü ilkeyi net koyar: mülga Yönetmelik kapsamında usulünce istihdam edilmiş personelin hakları, 'HUKUKİ GÜVENLİK' ve 'HAKLI BEKLENTİ' prensipleri çerçevesinde KORUNUR; sözleşmenin yenilenmesi yerindedir.

İki içtihat çizgisini doğru ayırın, kritik olan başlangıç fotoğrafıdır: (1) İtfaiye-zabıta müdürü dosyalarını hatırlayın: orada atama, yapıldığı anda şartsızdı (iki yıl teşkilat şartı hiç yoktu) → 'mevzuata aykırı kurulan statü kazanılmış hak doğurmaz' çizgisi acımasız işledi. (2) Bu dosyada ise istihdam, kurulduğu anda hukuka uygundu (bölüm, dönemin yönetmeliğinde yazılıydı) → sonradan gelen değişiklik, geriye yürüyerek mevcut statüyü sakatlamaz; kişinin o kadroda çalışmaya devam edeceğine dair beklentisi hukukça korunur (AYM'nin geriye yürümezlik-hukuki güvenlik içtihadı ailesi; vekalet ücreti-659 dosyasındaki 'iptal eski hükmü canlandırmaz' ilkesinin simetriği: değişiklik de eski hukuka uygunluğu öldürmez). Pratik formül: 'atama tarihindeki mevzuata bak', iş deneyim belgesi değerlendirmesindeki 'ihale tarihindeki mevzuat' kuralının personel yüzü.

Sınırlarını da bilin: Koruma, mevcut statünün sürdürülmesine ilişkindir; kişiye yeni haklar (örneğin değişen şartları taşımadığı başka bir kadroya atlama, özel kalem-zabıta dosyası) bahşetmez. Ayrıca koruma 'otomatik' değildir: dosyanızda ispat seti durmalıdır, istihdam tarihindeki yönetmelik metni, o günkü şart-belge eşleşmesi, kesintisiz hizmet; bu set eksikse sorgu uzar.

Yapılacaklar: (1) Somut personel için savunma klasörü kurun: 2014 (istihdam) tarihli Yönetmeliğin ilgili maddesi + diploma + ilk sözleşme + Bakanlık görüş yazısı türü dayanaklar; sorgu-yenileme tartışmalarında bu klasör konuşur. (2) Sözleşme yenilemelerini bu gerekçeyle, yazılı hukuki değerlendirme ekleyerek yapın ('mülga yönetmelik döneminde kurulmuş statünün devamı' şerhi). (3) Kurum genelinde tarama: mevzuat değişikliklerinin 'ortada bıraktığı' personel var mı (unvan-bölüm-sertifika şartı değişenler)? Her biri için başlangıç-tarihi analizi yapın; başlangıçta sakat olanlar itfaiye çizgisine, sağlam olanlar bu dosyanın çizgisine ayrılır, iki grubu tek torbada 'idare edelim' yaklaşımı, iki yönlü bulgu üretir. (4) Yeni alımlarda ise daima güncel yönetmelik şartları uygulanır; koruma geçmişe bakar, geleceğe kapı açmaz.

Uygulama önerisi: İK'nıza tek cümlelik bir tarih ilkesi verin: 'statünün hukuku, doğum gününün hukukudur.' Doğduğu gün sağlam olan istihdam, mevzuat rüzgarlarında korunur; doğduğu gün sakat olan ise hiçbir rüzgarda iyileşmez, denetçinin ilk baktığı belge de bu yüzden hep aynıdır: ilk atamanın tarihindeki metin.