Olurla kurulan danışma kuruluna huzur hakkı ödenir mi?

Var ve birebir model 2020'de Temyiz Kurulunca tasdik edilen seri tazmin dosyalarıdır: belediye tarafından BAŞKANLIK OLURUYLA oluşturulan Sanat Danışma Kurulu üyelerine huzur hakkı ödenmesi, mevzuata aykırı bulunmuştur. Sorun uzmanların emeğinde değil, ödemenin dayanağındadır.

İlke, huzur hakkı, kanunla doğar: (1) Kamu bütçesinden 'huzur hakkı' ancak kanunun/CBK'nın kurduğu organlar için ve öngördüğü tutarlarla ödenebilir: belediyede meclis-encümen (5393 m.32, 36), kanunla kurulmuş komisyonlar; kıymet takdir komisyonu gibi yönetmelikle kurulan yapıların ödeme düzeni de dayanağındaki mevzuattan okunur. Olur, bir organ ihdas edebilir (danışma amaçlı istişare toplulukları kurmak yönetim serbestisidir) ama ödeme hakkı ihdas edemez, eş başkan dosyasındaki 'kadro cetvelinde satırı olmayanın bordroda satırı olmaz' ilkesinin kurul yüzü: mevzuatta olmayan kurula, mevzuatta olmayan huzur hakkı. (2) 5018 m.71/g bu tabloyu tek cümlede toplar: 'mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması', üstelik olur sahibinden bordro zincirine uzanan geniş bir sorumlulukla. (3) 26153 kararıyla birlikte okuyun: kanunlu kurulda bile çoklu ödemeye sınır varken, kanunsuz kurulda tekil ödemenin dahi dayanağı yoktur.

Uzman katkısının meşru kanalları, ihtiyacınız gerçekse: (a) Hizmet alımı: belirli, tanımlı işler (jüri üyeliği, eser değerlendirme raporu, küratörlük, proje danışmanlığı) için 4734 çerçevesinde hizmet/danışmanlık alımı, kişiye 'kurul üyeliği huzur hakkı' değil, işe 'hizmet bedeli' (serbest meslek makbuzu/fatura, vergi düzeniyle; mali tablo-danışmanlık dosyasındaki 'asli görev alınmaz' sınırına dikkat: sanat jürisi asli görev değildir, o kapı açıktır). (b) Kanunlu yapılar: işin niteliği uygun düşüyorsa mevzuattaki gerçek kurullara (örn. imar mevzuatındaki estetik komisyonları gibi dayanağı olan yapılar) yaslanın; oradaki ödeme, oradaki mevzuattan yürür. (c) Gönüllülük-protokol: ödeme öngörülmeyen onursal danışma toplulukları (kent konseyi çalışma grupları mantığı), katkı, ulaşım-ağırlama gibi meşru giderlerin ötesine geçmeden.

Yapılacaklar: (1) Olurla kurulmuş, ödemeli tüm kurullarınızı envantere alın (sanat, bilim, spor, estetik, marka…); huzur hakkı ödemelerini derhal durdurun. (2) Geçmiş ödemeler için hesap + kişi borcu-tahsil değerlendirmesi (tasdikle kesinleşmiş içtihat karşısında savunma alanı dar; erken kapatma tek ucuz yol). (3) Gerçek ihtiyaç sürüyorsa modeli dönüştürün: kurulu 'istişare' (ödemesiz) olarak koruyun; somut işleri kişi-iş bazlı hizmet alımına bağlayın, sözleşme, çıktı, makbuz. (4) Yeni kurul taleplerine standart soru uygulayın: 'ödeme öngörülüyor mu? → dayanak maddesi ne?' Dayanaksız ödeme öngören taslak, olur aşamasında düşsün.

Uygulama önerisi: kurul-komite kurarken iki kavramı bilinçle ayırın: 'danışmak serbesttir; ödemek dayanak ister.' Uzmanın fikri olur ile alınabilir; emeğinin bedeli ancak kanunun açtığı kapılardan (hizmet sözleşmesi, kanunlu kurul) ödenebilir, olurun açtığı kasadan çıkan her huzur hakkı, bu seri kararlardaki gibi, huzuru bordroda değil ilamda arar.