Tutuklu memurun 1/3 kesintisi ne zaman iade edilir?

Zamanlamada, birebir olay Temyiz Kurulu önünden geçmiş ve karar düzeltme aşamasında da (2018) kapanmıştır: yargılanmakta olduğu davada tutuklu kalınan süreler için yapılan 1/3 kesintilerin, hakkında HENÜZ KESİNLEŞMİŞ BİR HÜKÜM BULUNMAMASINA RAĞMEN, üstelik FAİZİYLE iade edilmesi yersiz ödeme olarak tazmine konu edilmiştir. İadenin kendisi değil, şart gerçekleşmeden ve faiz eklenerek yapılması hatadır.

Rejim (657 m.141-143): (1) Görevden uzaklaştırılan / görevi başından uzaklaştırılan (tutuklanan) memura, bu süre içinde aylığının ÜÇTE İKİSİ ödenir (1/3 kesinti), sosyal hak ve yardımlardan yararlanma sürer. (2) Kesilen üçte birlerin iadesi şarta bağlıdır (m.141/2 + m.143 düzeni): memurun göreve iadesini gerektiren hallerde, soruşturma/kovuşturmanın memur lehine sonuçlanması (men-beraat, disiplin yönünden aklanma vb.), kesilmiş olan aylıklar ödenir. Buradaki 'sonuçlanma', hukuk tekniğinde kesinleşmedir: tahliye, kesinleşme değildir; dava sürerken yapılan iade, doğmamış bir hakkın erken ödenmesidir, dava mahkumiyetle biterse geri alma şansınız da fiilen zayıftır. (3) Faiz boyutu ikinci katmandır: kanun, iade edilecek tutara faiz öngörmez; 'faiziyle iade', mevzuatta öngörülmeyen ek ödeme olarak ayrıca zarar üretir (m.71/g). (4) Simetriyi de bilin: kesintiyi hiç yapmamak (tutuklu memura tam aylık) ters yönden aynı ailenin bulgusudur; rejim iki yönde de milimetriktir.

Yapılacaklar: (1) Somut dosyada: iade edilen tutarları (özellikle faiz kısmını) kişi borcuna alın; davanın seyrini izleyin, lehe kesinleşme gelirse anapara iade zaten hak edilmiş olur (yalnız faiz kısmı sorun kalır), aleyhe sonuçta tamamı geri istenir; erken tahsil-mahsup, faiz büyümesini keser. (2) Süreç standardı kurun: uzaklaştırma/tutukluluk başlangıcında bordroya 1/3 kesinti otomatiği; UYAP-adli süreç takibiyle 'kesinleşme' teyidi alınmadan iade ödemesi yapılamaması kuralı (İK-hukuk ortak onayı). (3) Uzaklaştırmanın kendi takvimini de yönetin: tedbirin dönemsel gözden geçirilmesi (m.145 süre-değerlendirme düzeni), kaldırıldığı anda göreve başlatma ve o tarihten itibaren tam aylık, geciken başlatma, iade-fark davalarının kaynağıdır (göreve iade dosyasındaki fer'i mantığı). (4) Lehe kesinleşme geldiğinde ise tersini savsaklamayın: kesilen 1/3'lerin (faizsiz, kanuni çerçevede) ödenmesi memurun hakkıdır; bu kez 'ödememek' bulgu-dava üretir.

Uygulama önerisi: bu rejimi bordro servisine iki tarihle öğretin: 'kesinti, tutuklandığı gün başlar; iade, kesinleştiği gün doğar.' İki tarihin arasındaki her merhamet ödemesi, ne kadar iyi niyetli olursa olsun, kanunun takvimine değil, sorumluların bordrosuna yazılır.