Denetime hazırlık danışmanlığı satın alınabilir mi?

Güvenli değil, birebir alım (belediye mali tablolarının mali mevzuat çerçevesinde incelenmesine yönelik danışmanlık hizmeti satın alınıp bedelinin bütçeden ödenmesi) tazmine bağlanmış ve 2020'de Temyiz Kurulunca oyçokluğuyla TASDİK edilmiştir. m.60/l'nin varlığı sizi yanıltmasın; o bent bir ödeme kalemi sayar, her danışmanlık alımına açık çek vermez.

Gerekçenin mantığı, asli görev satın alınmaz: (1) Mali tabloların mevzuata uygunluğunu sağlamak ve incelemek; 5018 düzeninde mali hizmetler biriminin ve muhasebe yetkilisinin ASLİ, SÜREKLİ görevidir (m.60-61: muhasebe hizmeti, ön mali kontrol, raporlama). Kararın kilit tespiti budur: alınan hizmet, 'mali hizmetler içerisinde değerlendirilebilecek niteliktedir', yani kadroyla gördürülmesi gereken iş, fatura karşılığı dışarı verilmiştir. Anayasa m.128 çizgisi (asli-sürekli görevler kamu görevlileri eliyle görülür; kaza-rücu ve muayene-komisyon dosyaları) ile Tasarruf Tedbirleri Genelgelerinin yerleşik kuralı ('eğitim-araştırma-danışmanlık ihtiyacı öncelikle kendi personeliyle karşılanır; zorunlu olmadıkça danışmanlık hizmeti satın alınamaz') aynı sonucu üretir. (2) 4734 m.4'te danışmanlığın tanımlı, m.48'de özel usullerinin düzenli olması da kurtarmaz: usulüne uygun ihale, konusu itibarıyla alınamayacak hizmeti alınabilir yapmaz (İSG-22/a dosyasındaki ilke: usul, konuyu aklamaz). (3) İşin bir de tazmin-ötesi boyutu vardır: 'denetime hazırlık' adıyla mali tabloları dışarıdan cilalatmak; içerideki kontrol zafiyetini gizler, sorumluluğu bulanıklaştırır ve denetçi nezdinde güven yerine soru üretir.

Meşru alternatifler, ihtiyacınız gerçekse: (a) İç denetim: 5018'in tam bu iş için kurduğu mekanizma, iç denetçi kadronuz yoksa tahsisi/atama süreci asıl yatırımınız olmalı; (b) kendi personelinize eğitim aldırmak (m.60/b hizmet içi eğitim; 32379 içtihadıyla güvenceli alan, dışarıdan akıl yerine içeriye yetkinlik); (c) gerçekten uzmanlık-dışı, geçici ve özel konularda (örn. karmaşık bir yapılandırmanın aktüeryal analizi, teknik değerleme) dar kapsamlı, gerekçesi yazılı danışmanlık, 'zorunluluk' gerekçesi olur aşamasında belgelenmek şartıyla; (d) Sayıştay bulgularına hazırlık için en meşru yol: geçmiş yıl raporlarınızdaki bulguların izleme tablosunu kendi ekiplerinizle kapatmak (iç kontrol eylem planı dosyası).

Yapılacaklar: (1) Planladığınız alımı yapmayın; ihtiyaç analizini 'hangi görev, kimin kadrosunda' sorusuyla yeniden yazın. (2) Mali hizmetler kapasitenizi güçlendirin: eğitim planı, muhasebe yetkilisi sertifikasyonu, gerekiyorsa kadro talebi, denetime dayanıklılık, satın alınan rapor değil, işleyen birimdir. (3) Mevcut danışmanlık sözleşmelerinizi tarayın: konusu 'asli görev' tarifine oturanlar (muhasebe tutulması, beyanname hazırlığı, mali tablo düzeltmesi, hukuk biriminin rutin işleri) varsa sonlandırma/daraltma değerlendirin; ödenmişler için bu içtihatla risk notu düşün. (4) Sınır çizgisini yazılı kural yapın: 'kadrosu ve görev tanımı kurumda bulunan hiçbir sürekli iş, danışmanlık adıyla satın alınamaz', satın alma ön kontrol listesine tek satır.

Uygulama önerisi: danışmanlık taleplerini tek soruluk turnusola bağlayın: 'bu raporu yazması gereken masa, binamızın içinde mi?' İçindeyse bütçeden çıkacak para danışmana değil, o masanın güçlendirilmesine gider; dışındaysa gerekçesini yazın, dar tutun, çıktısını teslim alın. Turnusolsüz alınan her 'hazırlık danışmanlığı', hazırlandığı denetimin bizzat bulgusu olur, bu dosyada olduğu gibi.