İş deneyim belgesi yanlış değerlendirilirse ne olur?

Riskli ve gerçekleşmiş hali 2024'te Temyiz Kurulunca tasdik edilmiştir: bir araç kiralama hizmet ihalesinde iş deneyim belgesinin, ihale tarihinde yürürlükteki mevzuata göre HATALI değerlendirilmesi ve ihalenin (aslında yeterliği sağlamayan) istekli üzerinde bırakılması kamu zararı sayılmıştır. Yanlış elemenin zararını görmüştük (fark tazmini); bu dosya simetrinin öbür yüzüdür: yanlış geçirmenin zararı, yeterliksiz istekliyle imzalanan sözleşmenin ürettiği fazla bedel/riskler de komisyonun hanesine yazılır.

Değerlendirmenin dört kilit kuralı: (1) Dayanak seti: 4734 m.10 (son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan işlere ait deneyim belgeleri) + ilgili Uygulama Yönetmeliğinin benzer iş tanımı: 'ihale konusu işle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı/benzer usullerle gerçekleştirilen; teçhizat, ekipman, mali güç, uzmanlık, personel ve organizasyon gerekleri bakımından benzer' işler. Benzer iş, dokümanda idarece tanımlanır ve komisyon o tanımın dışına da içine de kendiliğinden taşamaz, 'geniş yorumlayalım' cümlesi, tanımı fiilen değiştirmektir. (2) Özel sektör işlerinin tevsiki (Yönetmelik m.47 düzeni): İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili olmayanlara (özel sektöre) yapılan işlerde deneyim; yazılı sözleşme + sözleşmeye ilişkin faturalar (ve gereken hallerde SGK bildirimleri gibi destekleyiciler) ile kanıtlanır, 'firmanın kendi yazdığı referans mektubu', 'kaşeli iş bitirme yazısı' belge değildir; bu dosya ailesindeki hataların en yaygını budur. (3) Tarih-yürürlük dikkatli okunur: değerlendirme, ihale tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre yapılır (kararın başlığındaki vurgu); mevzuat değişikliklerinin geçiş hükümleri komisyon masasında karıştırılan ikinci alandır. (4) Tutar-oran hesabı: belge tutarının güncellenmesi ve teklif bedeline oranı (istenen asgari oran) hesap tablosuyla dosyada gösterilmelidir.

'İhale sonuçlansın' baskısına cevap: Komisyonun görevi ihaleyi bitirmek değil, doğru bitirmektir; yeterliksiz belgeyle geçirilen istekli sözleşmede sorun çıkardığında (fesih, tasfiye, ikmal ihalesi maliyetleri), zincir geriye, belgeyi 'idare lehine' yorumlayan tutanağa, döner; m.60 sorumluluğu ve bu tasdik kararı tam oradadır.

Yapılacaklar: (1) Komisyonlara standart 'iş deneyim kontrol formu' verin: belge türü, düzenleyen, kabul tarihi (son 5/8 yıl kontrolü), benzer iş tanımıyla eşleşme gerekçesi, tutar güncelleme hesabı, oran; her istekli için doldurulup tutanağa eklensin. (2) Özel sektör belgelerinde m.47 setini şart koşun: sözleşme + fatura dökümü olmadan gelen 'iş bitirme yazıları' değerlendirmeye alınmasın; tereddütte bilgi-belge tamamlatma mekanizması işletilsin (varsayımla ne eleyin ne geçirin, düşük teklif dosyasındaki ilke). (3) Benzer iş tanımını ihale hazırlığında özenle kurun: ne rekabeti öldürecek kadar dar, ne yeterliği anlamsızlaştıracak kadar geniş; tanım gerekçesi ihale onay belgesine eklensin. (4) Şüpheli belgelerde teyit yapın: düzenleyen idareden/EKAP kayıtlarından doğrulama, sahte-şişirilmiş belge, yasaklama ve suç duyurusu boyutuyla ayrı bir dosyadır.

Uygulama önerisi: komisyon masasına iki uçlu tek cümle asın: 'yeterlik, pazarlık konusu değildir, ne eksiltilir ne bağışlanır.' Belgeyi varsayımla eleyen de, iyi niyetle geçiren de aynı maddeden (m.60) sorumludur; komisyonun güvenli alanı, dokümandaki tanım ile dosyadaki belgenin kesişiminden ibarettir.