Belediyenin GES'i kurumlar vergisine tabi mi?

Doğru değil, 2024 denetimlerinde birden çok belediyeye (küçüğünden turizm devine kadar) aynı başlık yazılmıştır: belediyenin sahibi olduğu GES'ler için KURUMLAR VERGİSİ mükellefiyetinin tesis edilmemesi ve vergi kanunlarındaki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi. 'Kamuyuz, kar amacımız yok' savunmasını, Kanunun kendisi peşinen çürütür.

Hukuki zincir (5520): (1) m.1/1-c: iktisadi kamu kuruluşlarının kazançları kurumlar vergisine tabidir. (2) m.2/3: Devlete, il özel idarelerine, belediyelere ait veya bağlı, faaliyeti devamlı ticari-sınai-zirai işletmeler iktisadi kamu kuruluşudur, şebekeye düzenli elektrik satışı, ders kitabı örneğidir: devamlı, gelir getirici, piyasaya dönük sınai faaliyet. (3) Ve savunmanızı isimle yakalayan fıkra, m.2/6: bu işletmelerin 'kazanç amacı gütmemeleri', faaliyetin kanunla verilmiş görev olması, tüzel kişiliklerinin-ayrı muhasebelerinin-sermayelerinin bulunmaması MÜKELLEFİYETİ ETKİLEMEZ; bedelin maliyeti karşılayacak kadar olması, kar edilmemesi veya karın kuruluş amaçlarına tahsisi de iktisadi niteliği değiştirmez. m.4 muafiyet listesinde 'belediye GES'i' diye bir satır yoktur. Kısacası: elektriği kendi tüketiminize mahsup eden kısım öz tüketimdir (vergisel tartışma sınırlı); ama şebekeye satış başladığı an, belediye bünyesinde bir iktisadi işletme doğar, kurumlar vergisi mükellefiyeti (safi kazanç üzerinden beyan), KDV boyutu (satış faturaları), muhasebe-belge düzeni (VUK) zinciriyle birlikte.

İhmalin faturası: Mükellefiyet tesis edilmeyince beyan da verilmemiş olur; vergi dairesi geçmişe dönük re'sen tarhiyat + vergi ziyaı cezası + gecikme faiziyle gelir, bu cezalar, önlenebilir külfet ailesinin (KKEG-ceza dosyaları) yeni üyesi olarak ikinci bir bulgu üretir. Ayrıca gelir tarafı da bozuktur: satış gelirlerinin bütçe-muhasebe kaydı, mahsuplaşma belgeleri ve dağıtım şirketiyle mutabakat (asansör-elektrik vergisi dosyalarındaki 'aracılı gelir' disiplini) kurulmamışsa, mali tablolar da gerçeği anlatmaz.

Yapılacaklar: (1) Fotoğraf çekin: GES'lerinizin üretim-öz tüketim-şebekeye satış dökümü (dağıtım/tedarik şirketi kayıtlarıyla), satışın başladığı tarih. (2) Mükellefiyeti tesis edin: vergi dairesine başvuru (iktisadi işletme olarak), geçmiş dönemler için pişmanlıkla beyan seçeneğini mali müşavir-hukuk görüşüyle değerlendirin, kendiliğinden gelen mükellef, cezada ciddi avantaj sağlar (erken düzeltme deseni burada vergi usulüyle buluşur). (3) Muhasebeyi ayrıştırın: GES iktisadi işletmesi için ayrı hesap düzeni (gelir-gider-amortisman); belediye bütçe muhasebesiyle köprü kayıtlarını kurun; santral yatırımının 251/253 kaydı ve amortismanı da (yazılım-260 dosyası disipliniyle) doğru işlesin. (4) Yapılandırma-model tartışması yapın: satış hacmi büyükse GES'i belediye şirketi çatısına almak (kurumsal vergi düzeni zaten kurulu olduğundan) yönetimsel olarak temizdir; küçükse iktisadi işletme modeli yeter, iki modelin vergi-teşvik (YEKDEM vb.) kıyasını yazılı yapın. (5) Diğer 'gelir getirici tesislerinizi' de aynı gözle tarayın: JES, HES payları, tesis kirası dışındaki işletmecilikler, iktisadi işletme testi (devamlılık + piyasa + bedel) hepsine uygulanır.

Uygulama önerisi: yeşil enerji yatırımlarınızda finans ekibine tek cümlelik uyarı asın: 'şebekeye akan her kilovat, beyannameye de akar.' GES'in çevresel hikayesi ne kadar güzelse, vergisiz işletilmesinin denetim hikayesi o kadar kötüdür, mükellefiyeti gün birinde açan belediye, hem cezadan hem bulgudan kurtulur; açmayanın yerine vergi dairesi ve Sayıştay birlikte açar.