Araç kiralama ihalesi akaryakıt dahil yapılabilir mi?

Var ve iki kurgu da 2023-2024 raporlarında büyük idarelere bulgu olarak yazılmıştır: hizmet alımı ihalelerinde mevzuata aykırı şekilde AKARYAKIT DAHİL araç kiralamaları yapılması, üstelik emsal dosyada idarenin çelişkisi de fotoğraflanmıştır: aynı belediyenin merkezi araç kiralama ihalesi doğru biçimde 'akaryakıt hariç' yapılmışken, spor tesisleri işletme gibi başka hizmet ihalelerinin içine yakıt dahil araçlar yerleştirilmiştir.

Kural seti (237 sayılı Taşıt Kanunu m.12 + Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller): (1) Temel amaç maddesi (m.5) çerçeveyi kurar: taşıt kiralamada hedef, taşıt giderlerinin asgariye indirilmesi ve savurganlığın önlenmesidir. (2) Genel esaslar (m.6) açık hükümdür: 'taşıtlar, YAKIT HARİÇ, şoförlü veya şoförsüz olarak edinilebilir.' Yakıtın ayrılmasının mantığı da amaca bağlıdır: yakıt kiralama bedelinin içine gömülünce, tüketim kontrolsüz ve fiyatı görünmez hale gelir (yüklenici yakıtı da kar-riziko katsayısıyla fiyatlar; idare km-litre denetimi yapamaz); yakıt idarece ayrıca (kendi akaryakıt ihalesinden, taşıt tanıma sistemiyle) verilirse hem fiyat hem tüketim izlenebilir. Aynı Esasların bilinen diğer sınırlarını da hatırlayın: kiralanacak taşıtların cinsi-sınıfı, yabancı menşe kısıtları ve aylık kira bedelinin taşıt kasko değerinin belirli oranını (%2) aşamaması, akaryakıt dahil bedel, bu %2 kıyasını da bozar; çünkü kira ile yakıt iç içe geçince oran denetimi yapılamaz (kasko-%2 içtihat ailesiyle birleşen nokta). (3) İkinci kurgu, 'hizmet ihalesinin içine gömülü araç': tesis işletme, temizlik, park-bahçe gibi ihalelerin birim fiyat cetveline yazılan şoförlü-yakıtlı araç kalemleri, fiilen taşıt edinimidir ve Esasların tüm sınırlarına tabidir; adının 'hizmet alımı' olması, 237 rejiminden kaçış kapısı değildir ('ad değil içerik' ilkesinin taşıt yüzü). Denetim bu gömülü kalemleri tek tek ayıklayıp yazmaktadır.

Yapılacaklar: (1) Devam eden sözleşmeleri tarayın: akaryakıt dahil kiralama kalemleri hangi ihalelerde var? Mümkünse sözleşme değişikliği/yeni dönem ihalede yakıt hariç modele geçin; yakıtı kendi akaryakıt tedarikinize (taşıt tanıma/limitli kart, araç-km eşleşmesi) bağlayın. (2) Şartname standardı kurun: tüm hizmet ihalelerinde araç kalemi varsa 'yakıt hariç' ibaresi, taşıt sınıf-menşe kısıtları ve kasko-%2 kontrol belgesi zorunlu ek olsun; ihale ön kontrol listesine 'gömülü taşıt var mı?' satırı ekleyin. (3) Fiyat analizi yapın: yakıt dahil dönem bedelleri ↔ yakıt hariç kira + gerçek yakıt tüketimi kıyası; fark, hem geçmişin zarar tartışması hem geleceğin tasarruf gerekçesidir. (4) Araç takip verisiyle tüketimi izleyin: km başına tüketim anomalileri (hafta sonu-mesai dışı kullanım) yakıt kontrolünün öbür yarısıdır; GPRS-ceza dosyasındaki izleme disipliniyle birleştirin. (5) Filo büyüklüğünü de sorgulayın: Esasların ruhu (m.5) sayı savunuculuğudur; her yenilemede 'bu araç gerçekten gerekli mi' sorusunu hizmet birimlerine yazılı sordurun.

Uygulama önerisi: araç kiralamada tek cümlelik şartname ilkesi benimseyin: 'tekerlek kiralanır, yakıt sayılır.' Kira sözleşmesi tekerleği, taşıt tanıma sistemi litreyi yönetir; ikisi birbirine karıştığı gün, hem %2 denetimi hem tüketim kontrolü hem de denetçi karşısındaki savunmanız aynı depoda buharlaşır.