Muayene-kabul komisyonuna şirket işçisi girer mi?

Olur, 2024 denetiminde bir ilçe belediyesine yazılan bulgu tam budur: 4734 kapsamındaki işlerde muayene ve kabul komisyonlarının işin teknik niteliğine uygun (ve statüsü uygun) personelden oluşturulmaması, somut eleştiri, komisyonlara belediye şirketi İŞÇİLERİNİN üye yazılmasıdır. 'İşi en iyi onlar bilir' cümlesi teknik olarak doğru olabilir; ama komisyon üyeliği bir kamu görevi icrasıdır ve kamu görevi, statü hukukuna tabidir.

Kurallar katmanı: (1) 4735 m.11: teslim edilen mal-hizmet-yapım işlerinin muayene ve kabulü, idarece kurulacak en az üç kişilik komisyonlarca yapılır; m.28, komisyon başkan-üyelerinin görevlerini kanuni gereklere uygun yapmamalarının disiplin-ceza-tazmin sorumluluğunu kurar (GPRS dosyasında bu sorumluluğun tazmine dönüştüğünü görmüştünüz). (2) Muayene ve Kabul Yönetmelikleri (hizmet/mal/yapım): komisyon, yetkili makamca biri başkan en az üç kişiden kurulur; sayı artırılacaksa toplam tek sayı olur; ve kilit cümle: 'komisyonlarda görevlendirilecek olanların TAMAMININ İŞİN UZMANI OLMASI ZORUNLUDUR.' Uzmanlık şartı, idarenin kendi personeli içinden seçilen üyelere ilişkindir; işçi statüsündeki şirket personeli, idarenin 'personeli' değildir, Anayasa m.128 çizgisi (kaza-rücu dosyası) burada da işler: kamu adına irade açıklayan (kabul tutanağına imza atan) kişi, kamu görevlisi olmalıdır. Şirket işçisinin imzası; hem komisyonun kuruluşunu sakatlar hem de o işçiyi, taşıyamayacağı bir sorumluluğun (m.28) altına iter. (3) Muayene komisyonu ile kontrol teşkilatı/denetim ayrımını da netleştirin: sahada işi izleyen yardımcı elemanlar (şirket personeli dahil) teknik destek verebilir, rapor-veri üretebilir; ama komisyon üyeliği ve kabul imzası memur/kamu görevlisi eliyle atılır, destek ile karar arasındaki çizgi budur.

Riskin üç boyutu: (a) Usulsüz kurulmuş komisyonun kabul işlemleri hukuken tartışmalı hale gelir (hakediş-kesin kabul zincirine sirayet); (b) denetim bulgusu ve tekrarında sistemsizlik eleştirisi; (c) kabulle bağlantılı bir zarar doğarsa (eksik imalatın kabulü gibi) sorumluluk tartışması karışır, 'imza atan işçi mi, onu görevlendiren mi' düğümü, çözümü herkes aleyhine olan bir düğümdür.

Yapılacaklar: (1) Komisyon havuzunu kurun: idare kadrosundaki (memur/sözleşmeli) teknik personelin uzmanlık alanları envanteri; her ihale türü için (yapım-elektrik-gıda-bilişim) atanabilir üye listesi. (2) Uzman yoksa kural içindeki çözümleri kullanın: Yönetmeliklerin izin verdiği çerçevede başka idarelerden uzman görevlendirme talebi (protokolle), işin uzmanı az sayıdaysa komisyonun asgari üçlü yapısını uzman ağırlıklı kurma; şirket teknikerlerini ise 'komisyona yardımcı teknik eleman' sıfatıyla, tutanak üretmek üzere raportör-destek olarak tanımlayın, imza bloğuna değil, ek rapor sayfasına. (3) Geçmiş kabullerinizi tarayın: şirket işçisi imzalı kabul tutanakları varsa hukuk görüşü alın; kritik işlerde kabul işlemlerinin usulüne uygun yeniden tesisini değerlendirin. (4) Görevlendirme onaylarını tek formata bağlayın: 'üye adı, statüsü (memur/sözleşmeli), uzmanlık alanı, işle bağı' dört sütunlu form; statü sütununda 'şirket işçisi' yazan satır formdan otomatik düşsün.

Uygulama önerisi: komisyonculukta tek cümlelik ayraç kullanın: 'sahayı bilen yardım eder, kamuyu temsil eden imzalar.' Şirket personelinizin bilgisinden vazgeçmeyin, ama bilgiyi rapora, imzayı memura bırakın; denetçinin aradığı kurgu tam olarak budur ve bu kurguda hem kabul sağlam hem işçi arkadaşınız güvendedir.