Büyükşehirde meclis üyesi başkan yardımcısı olur mu?

Olmaz, birebir uygulama ('eş başkan' sıfatıyla, meclis kararına dayanılarak meclis üyesinin büyükşehir başkan yardımcısı görevlendirilip aylık ödenek verilmesi) Daire'de kamu zararına bağlanmış; 2024'te Temyiz Kurulu esasa dokunmadan hükmü yalnızca sorumluluk yönünden bozmuştur, dikkat: bozma sizi rahatlatan türden değildir; Kurul, dosyayı 'meclis üyelerinin de sorumluluk durumları DEĞERLENDİRİLEREK yeniden hüküm kurulsun' diye geri göndermiştir. Yani zarar tespiti ayakta, sorumlu halkası genişletilmek üzere geri dönmüştür (yurt-vakıf dosyasında meclis üyelerinin sorumlu tutulduğu çizginin devamı).

Neden olmaz, iki ayrı duvar: (1) Kadro duvarı: 5393 m.49/7'nin tanıdığı imkan, 'norm kadrosunda belediye başkan yardımcısı bulunan belediyelerde, meclis üyeleri arasından başkan yardımcısı görevlendirilebilir; bunlara başkan ödeneğinin 2/3'ünü aşmamak üzere ödenek verilir', norm kadroda başkan yardımcısı kadrosu bulunan belediyeler içindir. Büyükşehir belediyelerinin norm kadrosunda başkan yardımcısı kadrosu yoktur; büyükşehirin yönetim modeli 5216'da farklı kurulmuştur: genel sekreter ve genel sekreter yardımcıları (m.21-22). Kadrosu olmayan unvana görevlendirme yapmak, itfaiye müdürü dosyasındaki ilkeyle, hukuken işgal edilemeyecek bir makam yaratmaktır. (2) Unvan duvarı: 'Eş başkan' Türk belediye hukukunda hiç var olmayan bir sıfattır; meclis kararı, mevzuatta olmayan bir organı/makamı ihdas edemez (organ kararı-kanuna karşı yetki içtihadı ailesi). Bu iki duvarın sonucu: görevlendirme geçersiz, bağlanan ödenek dayanaksız, ödenen her ay, 5018 m.71/g 'mevzuatta öngörülmeyen ödeme'dir.

Sorumluluk dersi, bozmanın asıl mesajı: Kurul, ödeneğin kaynağındaki iradenin meclis kararı olduğunu görerek, yalnızca harcama zincirini değil karara katılan meclis üyelerini de sorumluluk değerlendirmesine sokturmuştur. Meclis üyeliği, 'siyasi organ' konforu içinde mali sorumluluktan muaf değildir: kanunsuz ödemenin musluğunu açan karar, o kararı destekleyen oyların sahiplerini de hesaba katar (vakıf-yurt, kira-sınırlama, tarife-muafiyet dosyalarıyla tutarlı çizgi).

Meşru alternatifleriniz: Büyükşehirde siyasi-koordinasyon ihtiyacı için kanunun verdiği araçlar bellidir: danışman görevlendirmesi (5216 m.20, sayı ve ücret sınırlarıyla), genel sekreter yardımcılıkları (atanmış kadro), meclis komisyon başkanlıkları ve meclis üyelerinin komisyon-huzur hakkı düzeni. Meclis üyesine 'yürütmede unvan + ödenek' formülü yalnızca m.49/7'nin uygulandığı (büyükşehir DIŞI) belediyelerde ve oradaki sınırlarla (başkan ödeneğinin 2/3 tavanı, sosyal güvenlik boyutu) mümkündür.

Yapılacaklar: (1) Planladığınız görevlendirmeyi yapmayın; ihtiyaç danışmanlıkla karşılanacaksa m.20'nin sayı-ücret sınırları içinde, yazılı görev tanımıyla kurun. (2) Geçmişte benzer görevlendirme-ödeme olduysa: ödemeyi durdurun, tutarı hesaplayıp erken tahsil değerlendirin, bu ailede de dosyayı küçülten tek şey fiili tahsildir. (3) Meclis gündemine gelen 'görevlendirme + ödenek' tekliflerinde üyelerinize iki soruluk kontrol öğretin: 'bu unvanın norm kadroda karşılığı var mı?' ve 'ödeneği hangi madde kuruyor?', ikisinden biri boşsa, kabul oyu artık kişisel mali risktir; bu bozma kararı tam da bunu hatırlatmak için emsaldir.

Uygulama önerisi: unvan-ödenek taleplerini tek cümlelik turnusolla karşılayın: 'kadro cetvelinde satırı olmayan makamın, bordroda satırı olamaz.' Cetvel ile bordroyu eşleştiren idarede bu dosya hiç açılmaz; eşleştirmeyen idarede ise Kurul, bordronun her satırını meclis tutanağındaki her ele geri yazdırır.