Belediye parası özel bankada değerlendirilebilir mi?

Serbest değil, 2024 denetiminde hem belediyelere hem belediye şirketlerine aynı başlıkla yazılmış güncel bulgular var: nakit kaynakların bir kısmının Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği'ne aykırı olarak ÖZEL bankalarda hesap açılarak değerlendirilmesi (şirket cephesindeki başlık daha da yalın: 'mevduatın özel bankada tutulması'). 'Yüksek faiz' gerekçesi, bu rejimde kural dışına çıkma yetkisi vermez.

Rejimin çerçevesi: (1) Dayanak: 4749 sayılı Kanun m.12 ve 16'ya dayanan Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği (08.03.2019). (2) Kapsam (m.2): belediyeler açıkça kapsamdadır, bağlı idareler ve %50+ belediye şirketleri de (promosyon dosyasından hatırlayın). (3) Yükümlülük (m.5/2): genel bütçe dışındaki kamu idareleri, bütçeleri veya tasarrufları altındaki her türlü mali kaynağı, KAMU SERMAYELİ bankalarda, Yönetmelikte sayılan araçlarla değerlendirmek zorundadır. (4) Kamu sermayeli banka tanımı (m.4/b): TCMB ile Ziraat, Halk, Vakıflar ve sermayesinin yarısından fazlası doğrudan/dolaylı kamuya ait diğer mevduat-katılım bankaları. (5) Araçlar ve nemalandırma (m.5-6): vadeli/vadesiz mevduat, katılma hesabı, ters repo gibi sayılı araçlar; mevduat için uygulanacak faiz oranlarının belirlenme düzeni de Yönetmeliktedir. Yani rekabet tamamen kapalı değildir, ama kamu bankaları arasında yürür: birden çok kamu bankasından teklif alıp en yüksek nemayı seçmek hem mümkün hem beklenen davranıştır.

'İdarenin menfaati' argümanının cevabı: Kanun koyucu, kamu likiditesinin tek havuzda (kamu bankacılık sistemi) yönetilmesini; getiri farkından daha üstün bir kamu menfaati saymıştır, münferit idarenin faiz kıyası, bu tercihi aşamaz (Genelge-yönetmelik hiyerarşisinde idare takdiri üretilemez; yapılandırma-kapsam ve kira-indirim dosyalarındaki aynı ilke). Aykırılığın sonuçları: her denetimde tekrarlanan bulgu; m.7'deki 'faiz/kar payı dışında menfaat yasağı'yla birleşince promosyon-hediye kanallarının da kapanması; ve özel bankadaki mevduatın olası kamu-güvence tartışmalarında idareyi açıkta bırakması.

Yapılacaklar: (1) Hesap envanteri çıkarın: tüm banka hesaplarınız (belediye + şirketler + döner nitelikli hesaplar + otopark gibi özel hesaplar), banka, tür, bakiye; özel bankadakileri belirleyin. (2) Taşıma planı yapın: özel bankalardaki kaynakları makul takvimle (vade sonlarını bekleyerek) kamu sermayeli bankalara aktarın; zorunlu istisnai durumlar varsa (o bankada tutulması kanunen gerekli tahsilat hesabı gibi) gerekçesini yazılı tespit edin. (3) Nemalandırmayı rejim içinde optimize edin: kamu bankalarından dönemsel yazılı teklif alın; vade merdiveni kurun (nakit akış planına göre); teklif-karar-yatırma zincirini dosyalayın, 'kamu bankasında ama vadesiz yatan para' da ayrı bir bulgu ailesidir (nemalandırmama). (4) Şirketlerinize talimat verin: kapsamda olduklarını, mevduat-promosyon-POS anlaşmalarının bu rejime tabi olduğunu yönetim kurulu kararıyla kayda geçirin. (5) Otopark, emanet, katkı payı gibi özel nitelikli hesapların da (Şişli otopark bulgusundaki gibi) hem doğru bankada hem nemalandırılıyor olduğunu kontrol edin.

Uygulama önerisi: nakit yönetimi politikanızı tek sayfada yazılı hale getirin: 'nerede tutarız (m.4/b listesi), hangi araçla (m.5), nasıl yarıştırırız (kamu bankaları arası teklif), kim karar verir.' Bu sayfa; hem getiriyi rejim içinde azamileştirir hem de 'yüksek faiz gördük, gittik' cümlesinin denetim raporundaki karşılığını, mevzuata aykırılık, baştan siler.