Kentsel dönüşüm için bütçeden pay ayırmak zorunlu mu?

Atlıyorsunuz ve atladığınız şey 2021 denetiminde birebir bulgu olmuştur: 6306 sayılı Kanun gereğince imar harçlarından ve yatırım bütçesinden ayrılıp kentsel dönüşüm hesabına aktarılması gereken tutarın hesaplanmaması ve aktarılmaması, üstelik olaydaki belediyenin durumu sizinkiyle aynıdır: Resmi Gazete'de yayımlanmış riskli alan kararı + Bakanlık oluruyla kamulaştırma yetkilendirmesi.

Kanuni yükümlülük (6306 m.7, 'Dönüşüm gelirleri'): Bu Kanun kapsamında uygulamada bulunacak olan belediyeler; (a) yatırıma ilişkin yıllık bütçelerinin %5'ini ve (b) 2464 m.80 uyarınca tahsil edilen (imar mevzuatına ilişkin) harç gelirlerinin %50'sini, Kanunda öngörülen uygulamalara ayırmak ZORUNDADIR. Fiil kipi emredicidir; 'mali durumumuz elvermiyor' takdiri yoktur. m.80 harçlarını hatırlayın: parselasyon, ifraz-tevhit, plan-proje tasdik, zemin açma, yapı kullanma izni harçları, bu ailenin yarısı, riskli alan uygulamanız sürdükçe genel bütçenin değil dönüşümün parasıdır.

Tetikleyiciye dikkat, 'uygulamada bulunan' olmak: Yükümlülük her belediye için otomatik değildir; 6306 kapsamında uygulama yürüten belediye için doğar. Riskli alan ilanı + uygulama yetkisi (kamulaştırma, dönüşüm projesi) alan idare, bu eşiği geçmiştir. Eşiği geçtiğiniz yıldan itibaren iki hesap yapılmalıdır: yatırım bütçeniz × %5 ve yıl içi m.80 harç tahsilatı × %50; toplamın ayrı izlenen dönüşüm hesabına aktarılması gerekir. Aktarılmayan tutar; kültür varlıkları katkı payındaki emanet mantığının kardeşidir, genel bütçede 'eriyen' pay, amacına bağlanmış kaynağın amaç dışı kullanımıdır ve her denetim yılında yeniden bulgulanır; dönüşüm uygulamanız finansman ararken kendi kanuni kaynağınızı boş bırakmış görünmek, ayrıca performans eleştirisidir.

Yapılacaklar: (1) Geriye dönük hesap: riskli alan kararının/uygulama yetkinizin başladığı yıldan bu yana, her yıl için (yatırım bütçesi × %5) + (m.80 harç tahsilatı × %50) tablosunu çıkarın. (2) Dönüşüm hesabını kurun: bütçe-muhasebe düzeninde ayrı izlenen hesap/tertip; hesaplanan birikimi aktarın ve bundan sonra aylık/dönemsel otomatik aktarma rutini kurun (emlak-%10 katkı payındaki takvim disiplininin ikizi). (3) Kullanımı da amaca bağlayın: bu hesaptan yalnızca 6306 uygulamaları (riskli yapı tespiti, kamulaştırma, yıkım, proje, kiralama yardımlarına idare katkısı gibi Kanunun öngördüğü kalemler) ödenir; hesaptan genel gidere dönüş, ters yönlü bulgudur. (4) Bütçe hazırlığına işleyin: her yıl bütçe kararnamesinde %5 ayrımı görünür bir madde olsun, meclise ve denetime tek satırda kanıt.

Uygulama önerisi: amaca bağlı zorunlu ayrımların (6306 %5-%50, kültür katkı payı %10, otopark gelirleri) tamamı için bütçe biriminizde tek bir 'kanuni pay haritası' tutun: dayanak, oran, kaynak, hesap, takvim. Bütçeyi bu haritayla açan idare, 'genel bütçede eridi' cümlesini bir daha hiç kurmaz; o cümle, denetçi için hazır bulgu başlığıdır.