Mahkeme kararıyla yapılan ödemelerden damga vergisi kesilir mi?

'Mahkeme kararı = vergisiz ödeme' genellemesi güvenli değildir, bu soru, Sayıştayın kendi içinde Başsavcılığın re'sen temyizine konu olacak kadar ciddiye alınmaktadır; emsal dosyada Daire'nin 'ilişiksiz' kararına karşı Savcılık, kesinti yapılması gerektiği teziyle Kurul'a gitmiştir.

Vergisel çerçeve (488 sayılı Damga Vergisi Kanunu): m.1: Kanuna ekli (1) sayılı tablodaki kağıtlar damga vergisine tabidir, tabloda, resmi dairelerce kişilere yapılan ödemelere ilişkin düzenlenen kağıtlar (ödeme emri/makbuz niteliğindeki belgeler) için nispi vergi öngörülmüştür. m.3: resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların vergisini kişiler öder, yani kesinti, ödemeyi alanın yükünden yapılır. m.8: belediyeler resmi dairedir. m.9 + (2) sayılı tablo: istisnalar sınırlı sayıdadır ve kağıt/ödeme türüne göre belirlenir. Bu mimaride kural şudur: belediyenin kişiye yaptığı ödemede düzenlenen kağıt, (1) sayılı tablo kapsamındaysa damga vergisi kesilir; 'ödemenin sebebinin mahkeme kararı olması', kağıdı kendiliğinden istisna yapmaz, istisna, ancak (2) sayılı tabloda o ödeme türü için açık hüküm varsa uygulanır (kamulaştırma/el atma ödemeleri gibi özel rejimlerde geçici madde düzenlemeleri ayrıca değerlendirilir; tartışma da tam bu kesişimde yaşanmaktadır).

Dosyanın öğrettiği: (1) Daire ile Savcılık arasındaki görüş farkı, alanın gri olduğunu gösterir, böyle alanlarda idarenin güvenli limanı bellidir: kesintiyi yapıp tereddüdü vergi idaresinin görüşüyle (özelge) çözmek; kesmemenin savunması, yıllar sonra re'sen temyizle açılan dosyada yapılır. (2) Kesinti 'idarenin cebinden' değildir, m.3 gereği kişinin yüküdür; kesmemek, kişiye vergisi ödenmemiş bir kağıtla ödeme yapmak ve vergiyi tahsil imkanını kaçırmaktır. (3) El atma ödemelerinde ilamın faiz, yargılama gideri, vekalet ücreti kalemleri de ayrı vergisel rejimlere tabidir (vekalet ücretinde gelir vergisi tevkifatını hatırlayın); ilam tek kalem gibi ödenmemeli, kalem kalem vergilendirilmelidir.

Kurulacak düzen: (1) Mahkeme kararına dayalı ödemeler için standart bir 'ilam ödeme föyü' kurun: ana para / faiz / yargılama gideri / vekalet ücreti ayrımı + her kalemin vergi işlemi (damga, tevkifat) + dayanak. (2) İstisna iddia edilen ödeme türleri için (2) sayılı tablo/özel kanun hükmünü föye yazın; yazılamayan istisna uygulanmasın. (3) Tereddütlü türlerde (el atma bedelleri gibi) vergi dairesinden yazılı görüş alın ve föye ekleyin, görüş, hem uygulamanızı standartlaştırır hem denetimde en güçlü savunmadır.

Uygulama önerisi: bu alandaki kurumsal refleksi tek cümleyle değiştirin: 'mahkeme kararı ödemenin SEBEBİDİR, vergisinin cevabı değildir.' Sebep sütunundan vergi sütununa atlanan her ödeme, ya eksik kesinti ya savunulamayan istisna olarak bir gün föyünüze geri döner.