Nikah ücretleri evlendirme memurlarına dağıtılabilir mi?

Durum nettir ve emsal olay üç aşamadan da geçmiştir: Daire tazmin, Temyiz Kurulu tasdik, karar düzeltme talebi ret (2018). Kural tek cümledir: çiftlerden tarifeye göre alınan evlendirme ücreti BELEDİYE GELİRİDİR; 'evlendirme memuru ücreti' adıyla memurlara dağıtılamaz.

Hukuki çerçeve: (1) 2464 m.97: belediyeler, isteğe bağlı hizmetler için meclisçe düzenlenen tarifeye göre ücret almaya yetkilidir, evlendirme hizmet ücreti bu kapsamda bir kamu geliridir; tahsil edildiği anda bütçeye gelir kaydedilir ve kamu gelirinin kaderi bütçe sürecinde belirlenir. (2) Evlendirme Yönetmeliği (m.6-7 görev-yetki, tarifeye ilişkin hükümler): evlendirme memurluğu, belediyenin asli görevlerinden biridir; memur bu görevi maaşının karşılığı olarak yürütür. Görevin yoğunluğu ya da mesai dışına taşması, gelirden pay alma hakkı doğurmaz, memurun ek çalışmasının karşılığı, ancak kanunla öngörülmüş kalemlerden (fazla çalışma rejimi gibi) ödenebilir; gelirden pay dağıtmak, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme ihdasıdır ve kamu zararıdır. (3) Savunmadaki 'dağıtılan para hizmet ücreti değil, ayrı bir meclis kararına dayanan memur ücretiydi' tezi de kurtarmamıştır: meclis kararı, kanuni dayanağı olmayan bir ödemeyi meşrulaştıramaz, pandemi ek ödemesi kararındaki ilkenin ta kendisi.

Bu düzenin iki ayrı sakatlığı vardır: (a) gelir tarafında, tahsil edilen kamu geliri, amacı dışında ve bütçe süreci atlanarak kişilere aktarılmaktadır; (b) personel tarafında, memura statü hukuku dışında, 'iş başına pay' benzeri bir gelir modeli kurulmaktadır ki bu, kamu personel rejimiyle bağdaşmaz.

Yapılacaklar: (1) Dağıtım uygulamasını derhal sonlandırın; evlendirme ücretlerinin tamamı gelir kaydedilsin. (2) Mesai dışı/hafta sonu nikahların yükünü meşru araçlarla karşılayın: fiili fazla çalışmanın mevzuattaki karşılığı, dönüşümlü görevlendirme, ek personel, tarifeye 'mesai dışı nikah ücreti' koymak mümkündür ama o da belediyenin geliri olur, memurun değil. (3) Geçmiş dağıtımlar için tutar tespiti ve hukuk görüşüyle tahsil değerlendirmesi yapın; süregiden uygulamanın her yılı ayrı bir tazmin dilimidir.

Uygulama önerisi: aynı ilkeyi benzer 'gelirden pay' pratiklerine de uygulayın, otopark gelirinden görevliye pay, ölçü-ayar ücretinden memura hisse gibi düzenler aynı ailedendir. Turnusol tek sorudur: 'bu ödemenin kaynağı bütçe mi, tahsilat kasası mı?' Kasadan doğrudan personele akan her düzen, üç aşamalı yargı pratiğinde istikrarla tazmine dönüşmektedir.