Meclis kararıyla personele ek ödeme ihdas edilebilir mi?

Akıbeti ağır oldu: 'Pandemi Ek Ödemesi' adı altında, meclis kararına dayanılarak ama hiçbir yasal düzenlemeye dayanmadan yapılan ödemeler kamu zararı sayılmış; Daire hükmü 2024'te Temyiz Kurulunca tasdik edilmiş, kalabalık bir karar düzeltme başvurusu da 2025'te sonuç vermemiştir. Karardaki sorumlu listesi, meselenin en öğretici yanıdır: meclis üyeleri + harcama yetkilisi + gerçekleştirme görevlisi, yani 'meclis kararı' savunması, tam tersine, meclis üyelerini de tazmin sorumluluğuna taşımıştır.

İlke: Memur ve kamu görevlilerinin mali hakları kanunla düzenlenir (Anayasa m.128/2'nin çizgisi); belediye meclisi, kanunda öngörülmeyen bir ödemeyi ihdas edemez, meclis kararı, ödemenin 'usul' ayağını değil ancak kanunun verdiği bir yetkinin kullanımını taşıyabilir. Kanunun izin verdiği örnekler bellidir: maktu zabıta/itfaiye mesaisi (5393 m.51-52 + bütçe kanunu K cetveli çerçevesinde tutar belirleme), SDT (375 Ek 15 çerçevesinde sözleşme onayı) gibi. Bunların dışında 'ek ödeme', 'destek ödemesi', 'teşvik' adıyla kurulan her yerel ödeme; adı ne kadar meşru bir amaca işaret ederse etsin, mevzuatında öngörülmeyen ödeme olarak kamu zararıdır (5018 m.71/g).

Karardan iki usul dersi daha: (1) Karar düzeltme yolunun süresi 15 gündür ve hak düşürücüdür, 71 imzalı ortak dilekçedeki 48 kişinin başvurusu sırf süre aşımı nedeniyle incelenmemiştir; Sayıştay yargısında süre disiplini, esas kadar belirleyicidir. (2) Sorumluluk kişiseldir ve mirasla da izlenir, dosyada müteveffa meclis üyesinin yasal mirasçılarının durumu ayrıca ele alınmıştır; 'nasılsa toplu karar, kimse tek başına sorumlu olmaz' beklentisi gerçek değildir.

Meşru alternatifler: personeli desteklemek istiyorsanız araç, kanunun zaten verdiği kalemlerdir, SDT'nin tavan içindeki imkanları, kanuni sosyal yardımlar (aile, çocuk, yemek/giyecek yardımlarının mevzuattaki biçimleri), fazla çalışmanın gerçek karşılıkları. Bunların hiçbirine sığmayan bir 'ek ödeme' ihtiyacı, yerel kararla değil ancak merkezi yasal düzenlemeyle doğabilir.

Uygulama önerisi: meclis gündemine gelen her ödeme teklifinde tek zorunlu satır isteyin: 'ödemenin dayandığı kanun hükmü: ____'. Bu satır; doldurulamıyorsa teklifin akıbetini baştan söyler ve, bu karardaki gibi, 'evet' oyu veren her üyenin yıllar sonra faiziyle karşılaşacağı bir tazmin dosyasını daha oylamadan önler.