Geçici kabulden sonra eksik imalat tespit edilirse ne olur?

Diyemezsiniz, geçici kabul, eksik imalatın üstünü örtmez. Emsal olayda Sayıştay, kabulden sonra sahada fiili-fiziki inceleme yaptırmış, eksikleri mukayeseli keşifle hesaplatmış ve bedelini tazmin hükmüne bağlamıştır; hüküm 2023'te Temyiz Kurulunca onanmıştır.

Karardaki olay ve yöntem: Anahtar teslimi götürü bedel park yapım işinde geçici kabul yapılmış; Sayıştay denetimi sırasında teknik personelle birlikte yerinde inceleme sonucu, proje, mahal listeleri, teknik şartname ve fen-sanat kurallarına uymayan eksik (ve fazla) imalatlar tespit edilmiştir. Hesap disiplini de kararda görünür: eksik ve fazla imalatların metrajları çıkarılmış, mukayeseli keşifleri yapılmış; net eksik imalat bedeli kamu zararı olarak sorumlulara yüklenmiştir. Sürecin başlangıcı da tipiktir: asıl ilamda, kusurlu-eksik işler için yükleniciden KESİNTİ YAPILMAMASI kamu zararı sayılmış; temyiz-bozma-ek ilam zincirinin sonunda hüküm kesinleşmiştir.

Çıkarılacak ilkeler: (1) Anahtar teslim sözleşmede yüklenicinin borcu, projedeki işin tamamını yapmaktır; götürü bedel, 'yapılmayan imalatın da bedelini almak' hakkı vermez, yapılmayan iş için ödenen her lira, geri alınabilir bir fazla ödemedir. (2) Geçici kabul kesin ibra değildir: kabul komisyonunun görmediği/geçtiği eksikler, sonradan tespit edildiğinde hem yükleniciden tahsil hem kabul heyeti-hakediş zinciri için sorumluluk konusu olur; kesin kabule kadar (ve kesin hesapta) bu hesap her zaman açılabilir. (3) İdarenin görevi, eksikliği tespit ettiği anda kesinti/tahsil mekanizmasını işletmektir: mukayeseli keşif → eksik imalat bedeli → hakedişten/kesin hakedişten kesinti, iş kapanmışsa teminattan karşılama ve genel hükümlerle takip.

Sizin dosyada yol haritası: (1) Fen işlerinden, tespit edilen eksikler için metraj + mukayeseli keşif raporu isteyin (denetçinin yapacağı hesabın aynısı); fazla imalat varsa mahsuba dahil edin. (2) Kesin kabul yapılmadıysa süreci bekletip eksiklerin tamamlattırılmasını ya da bedelinin kesilmesini kesin hakedişe bağlayın; kesin kabul de geçtiyse teminat ve alacak takibi yoluyla tahsil edin. (3) Kabul heyeti tutanaklarını gözden geçirin: eksikler kabul aşamasında görülebilir nitelikteyse, iç değerlendirme ve gerekiyorsa rücu boyutunu da ele alın.

Uygulama önerisi: anahtar teslim işlerde kabul öncesi bir proje-imalat karşılaştırma kontrolü standardı kurun, mahal listesindeki her kalem için 'yapıldı/eksik' işaretli saha formu. Bu form; kabul heyetinin güvencesi, yüklenicinin hesap kapatma belgesi ve denetim gününde 'idare kontrolünü yapmıştı' savunmasının kendisidir. Kararın öğrettiği şudur: eksik imalatı er ya da geç biri ölçer, ölçen siz olursanız bedeli yüklenici öder; denetçi olursa faturaya imza sahipleri de ortak olur.