Vekalet eden memura müdürlük zam ve tazminatı ne zaman ödenir?

Çizgi kesindir ve olayınızın aynısı, 2025'te Temyiz Kurulunca onanan bir tazmin hükmüyle sonuçlanmıştır: vekalet farkının iki anahtarı vardır, kadro BOŞ olacak ve vekil, ASİLDE ARANAN ŞARTLARI taşıyacak. İkisinden biri eksikse, ödenen zam-tazminat farkı kamu zararıdır.

Hukuki çerçeve (657 sayılı Kanun m.86 ve zam-tazminat kararnamesi rejimi). Vekalet iki türlüdür: boş kadroya vekalet, asli unsuru, görevin gerçekten sahipsiz olmasıdır; dolu kadroya vekalet, asıl görevlinin izin/rapor gibi geçici yokluğunda hizmetin yürütülmesidir. Mali haklar rejimi de bu ayrımı izler: vekalet edilen kadronun zam ve tazminat farkları, ancak boş kadroya, usulüne uygun (yetkili amir onayıyla) vekalet eden VE o kadroya ASALETEN atanmada aranan tüm şartları (öğrenim, kariyer, sınav) taşıyan memura ödenebilir. Dolu kadroya vekalette fark ödenmez; şart taşımayan vekile de, görevi fiilen yürütse bile, ödenmez.

Karardaki olay: Belediyede; dolu müdürlük kadrolarına vekalet edenlere ve boş kadrolara vekalet edip asilde aranan şartları taşımayanlara (lise mezunları dahil, müdürlük için en az dört yıllık yükseköğrenim aranır) vekalet edilen kadronun zam ve tazminatları ödenmiş; Daire, tahsil edilen kısım düşüldükten sonra kalan tutarın tazminine hükmetmiş; üstelik aynı hatanın önceki yılda da yapıldığı görülünce o yılın ödeme belgeleri de ilişiğe alınıp ayrı yargılamayla ikinci bir tazmin hükmü kurulmuştur, yani süregiden uygulama, yıllar boyu katlanan bir sorumluluk üretmiştir. Temyiz Kurulu hükmü tasdik etmiştir.

'Fiilen görevi yapıyor, hakkı değil mi?' sorusunun cevabı içtihatta bellidir: vekalet farkı, fiili çalışmanın değil, hukuken kurulmuş vekaletin karşılığıdır; şartsız kişiye yapılan ödeme, o kişinin emeğini değil, idarenin atama düzenini deldiğini gösterir. Doğru araç, şart taşıyan birine vekalet verdirmek ya da kadroyu usulünce doldurmaktır.

Yapılacaklar: (1) Vekalet envanteri çıkarın: kadro dolu mu boş mu; vekilin öğrenim/kariyer şartları asalet için yeterli mi; onay usulüne uygun mu? (2) İki anahtarı sağlamayan vekaletlerde fark ödemelerini derhal durdurun; geçmiş ödemeleri hesaplayıp tahsil planı kurun, karardaki gibi, yargılamadan önce tahsil edilen kısım tazmin kapsamından düşmektedir. (3) Uzun süren vekaletleri yapısal çözüme bağlayın: görevde yükselme sınav süreçleri, kadro planlaması. (4) Bordro sistemine kural koyun: vekalet farkı kalemi, 'kadro boş + şartlar tam' işaretlenmeden açılamasın.

Uygulama önerisi: vekalet farkı, denetimlerde bordrodan beş dakikada taranan bir kalemdir, kadro defteri ile ödeme listesi yan yana konur, dolu kadrolar ve öğrenim kayıtları süzülür. Aynı taramayı yılda bir İK'nıza yaptırmak, katlanarak büyüyen bir tazmin dosyasını tek sayfalık kontrole indirger.