Belediye, vakıf ve derneklere nakdi yardım yapabilir mi?

Güvenli değil, bu kurgunun sonu, Sayıştayda tazmin hükmü olmuştur ve hüküm Temyiz Kurulunca onanmıştır (2026 tarihli karar): protokolün adı 'ortak hizmet projesi' olsa da, vakfın hesabına aktarılan para NAKDI YARDIMDIR ve belediye bütçesinden vakıflara nakdi yardım yapılamaz.

Hukuki çerçeve: (1) 5393 m.75/c: belediye, meclis kararıyla; kamu yararına çalışan dernekler ve Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflarla ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir, maddenin verdiği imkan, birlikte iş yapmaktır (hizmetin ortak yürütülmesi, belediyenin kendi payına düşen edimleri kendi bütçesinden, kendi harcama usulleriyle yapması); vakfın kasasına kaynak aktarmak değildir. (2) 5393'ün sosyal yardım hükümleri (m.14, m.60/i) belediyeye ihtiyaç sahiplerine yardım görevi verir, yardımın muhatabı vatandaştır, aracı tüzel kişiler değil; m.53/son da afet bölgelerine belediyenin kendi imkanlarıyla yardım götürmesine izin verir. Hiçbir hüküm, 'para vakfa, dağıtım vakıftan' modelini kurmaz. (3) Kamu idarelerinin dernek-vakıflara bütçe aktarımı, genel mevzuatta (5072 sayılı Kanun ve ilgili düzenlemeler dahil) zaten sıkı biçimde sınırlanmıştır.

Karardaki olay: Belediye; kamu yararı statüsündeki bir vakıfla, sınır ötesindeki ihtiyaç sahiplerine un-gıda ulaştırma amaçlı protokol yapmış ve vakfa nakdi aktarım gerçekleştirmiştir. Daire, tutarın üst yönetici + harcama yetkilisi + gerçekleştirme görevlisine müşterek ve müteselsilen ödettirilmesine karar vermiş; 'vakıf kamu yararına, amaç sosyal, protokol var' savunmaları temyizde de sonuç vermemiş, hüküm tasdik edilmiştir. Aynı karar setindeki ikiz dosya da öğreticidir: belediyenin vakıf için öğrenci yurdu inşa etmesi ayrı bir tartışma olarak görülmüş ve o dosya bozulmuştur, yani sınır çizgisi tam da 'kaynağın kime aktığında': belediyenin kendi yaptığı iş ile vakfın kasasına giden para farklı rejimlerdedir.

Doğru kurgular: (1) Sosyal amaç için harcamayı belediye kendisi yapsın: gıda malzemesini belediye satın alır (ihale/doğrudan temin usulleriyle), dağıtımı kendi organizasyonuyla veya protokoldeki iş bölümü içinde yürütür, vakıf, lojistik/gönüllü katkısıyla 'ortak' olur, kasasıyla değil. (2) Protokole para aktarım hükmü yazılamaz; yazılmışsa uygulanmadan revize edilmelidir. (3) Afet ve sınır ötesi yardımlar için mevzuatın gösterdiği kanalları (yetkili kurumlar üzerinden kampanyalar) kullanın.

Uygulama önerisi: tek cümlelik bir ön kontrol kuralı koyun, 'bu işlemde belediyeden çıkan para, kimin hesabına giriyor?' Cevap bir dernek/vakıf hesabıysa, işlemin adı ne olursa olsun (protokol, kampanya, ortak proje) durup hukuk görüşü alın; içtihat, adı değil parayı izlemektedir.