Belediye 1600 cc üzeri araç kiralayabilir mi?

Geçerli, taşıt rejiminin temel mantığı tam budur: satın almada uygulanan sınırlar, kiralamayla dolanılamaz; kiralama, 237 sayılı Kanun disiplininin içindedir.

Mevzuat zinciri: (1) 237 sayılı Taşıt Kanunu m.1: belediyelerin kullanacağı taşıtlar Kanun kapsamındadır. (2) Kanunun 12'nci maddesine dayanan Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller m.2: 237'ye tabi kurumlar ve taşıtlar bu Esasların da kapsamındadır, yani kiralama = edinme; rejim dışına çıkışı yoktur. (3) m.5, amaç: taşıt ihtiyacının hizmet alımıyla karşılanmasının temel amacı, kamudaki taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların savurganlığa yol açılmadan kullanılmasıdır, genişleme değil, daraltma normudur. (4) m.6, genel esaslar: hizmet alımıyla yabancı menşeli binek ve station-wagon taşıt edinilmesi, Kanunun 10/5'inde öngörülen makam ve hizmetlerle (ve Kanuna ekli 1-2 sayılı cetveldekiler, zırhlı araçlar, koruma altındakiler gibi ayrık hallerle) sınırlıdır; binek araçlarda motor hacmi sınırı da (1600 cc) bu çerçevede uygulanır.

Denetimdeki görünüm (2022 yılı bulgusu, bir il belediyesi): Doğrudan teminle kiralanan bazı araçların motor hacminin 1600 cc'yi geçtiği tespit edilmiş; idare düzeltme sözü vermiş; Sayıştayın sonucu yalın: 1600 cc üzeri araç kiralanması mevzuata aykırıdır. Aykırılığın parasal karşılığı da vardır: sınır üstü aracın kira bedeli ile sınır içi emsalin bedeli arasındaki fark, kamu zararı tartışmasına konu edilebilir; yabancı menşe ihlali için de aynısı geçerlidir.

Doğru kurgu: (1) Kiralama şartnamelerinize taşıt niteliklerini Esaslara referansla yazın, "binek araçlar yerli muadili bulunan, motor hacmi 1600 cc'yi aşmayan...", sınır, ihale/temin belgesinin kendisinde durursa yüklenici sınır üstü araç getiremez. (2) Mevcut sözleşmelerdeki filoyu tarayın: ruhsat üzerinden cc ve menşe kontrolü yapın; sınır üstü araçları sözleşme imkanları içinde sınır içi araçlarla değiştirtin. (3) İstisna iddiası varsa (10/5 kapsamındaki makam), dayanağını yazılı tespit edin, istisna, cetveldeki karşılığıyla belgelenmedikçe uygulanmaz. (4) Esasların diğer sınırlarını da aynı taramaya dahil edin: kiralama bedelinin taşıtın edinim bedeline oranına ilişkin tavan (aylık kira bedelinin, taşıt kasko değerinin belirli yüzdesini aşmaması kuralı) bu alandaki ikiz bulgudur; cc uygunken bedel tavanı aşılmış olabilir.

Uygulama önerisi: destek hizmetleri birimine tek sayfalık bir 'kiralık taşıt uygunluk formu' verin, plaka, marka-model, menşe, cc, kasko değeri, aylık bedel, tavan hesabı, istisna dayanağı. Araç filoya girmeden form kapanmasın; denetçinin ruhsat fotokopisiyle beş dakikada kurduğu tabloyu, sizin sözleşme dosyanız baştan içersin.