Fesihte teminat güncellenir mi, ikame alım farkı kimden alınır?

İki eleştiri de yerindedir, fesih, teminatı gelir kaydedip dosyayı kapatmakla bitmez; güncelleme ve zarar tazmini feshin ayrılmaz parçalarıdır.

Mevzuat (4735 sayılı Kanun). m.20: yüklenicinin, ihale dokümanı ve sözleşmeye uygun ifa etmemesi halinde en az on gün süreli, nedenleri açıkça belirtilen ihtara rağmen aykırılığın sürmesi (a bendi) veya 25'inci maddedeki yasak fiillerin tespiti (b bendi) halinde; protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar GELİR KAYDEDİLİR ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. m.22: fesih tarihleri (a bendinde sürenin bitimi, b bendinde tespit tarihi) ve takvimi bellidir, bu tarihi izleyen yedi gün içinde fesih kararı alınır, beş gün içinde yükleniciye bildirilir. Kanunun fesih rejiminde iki tamamlayıcı kural daha vardır: gelir kaydedilecek kesin teminat, güncellenerek gelir kaydedilir (teminatın alındığı tarihten fesih tarihine kadarki değer kaybı fiyat farkı esaslarına göre güncellenir) ve hesabın tasfiyesi, idarenin fesih yüzünden uğradığı zararın yükleniciden tazminini içerir.

Denetimdeki görünüm (2024 yılı bulgusu, bir il belediyesi): Yemek alım sözleşmesi feshedilmiş; kesin teminat güncellenmeden gelir kaydedilmiş; hizmetin doğrudan teminle daha yüksek fiyatla alınmasından doğan fark için hiçbir girişimde bulunulmamıştır. Sayıştayın sonucu iki maddedir: fesihlerde teminatlar güncellenmeli ve oluşan zararlar yükleniciden tazmin edilmelidir. İkame alım farkı, feshedilen sözleşme fiyatı ile yeni alım fiyatı arasındaki, kusurlu fesihten doğan fark, tazmin edilecek zararın en somut kalemidir; teminatın gelir kaydı bu zararı karşılamaya yetmiyorsa aşan kısım genel hükümlere göre (borç çıkarma, icra/dava) takip edilir.

Fesih dosyanızın tam listesi: (1) usul zinciri belgeleri (ihtar + süre + tespit + 7 gün içinde fesih onayı + 5 günde tebligat); (2) kesin teminatın güncelleme hesabı ve güncellenmiş tutarla gelir kaydı; (3) hesap tasfiyesi: yapılan işlerin kesin hesabı, varsa yükleniciden alacaklar; (4) zarar-ziyan hesabı: ikame alımların fiyat farkı tablosu (eski birim fiyat ↔ yeni birim fiyat × miktar × süre) + gecikme/ek maliyetler → yükleniciye borç bildirimi ve takibi; (5) yasaklama değerlendirmesi (ayrı yazıyla).

Uygulama önerisi: fesih işlemleri için beş kalemlik bu listeyi standart bir kontrol formu yapın. Feshi "teminatı yaktık, bitti" noktasında bırakmak; hem eksik gelir (güncelleme farkı) hem takip edilmeyen alacak (ikame farkı) olarak iki ayrı bulgu üretir, ve ikisi de sorumluluk tartışmasına açıktır.