Büyükşehirden gelmeyen otopark payı nasıl takip edilir?

Elinizde hem maddi bir hak hem de cebri bir tahsil aracı var; eksik olan çoğu ilçede olduğu gibi takip mekanizmasıdır, Sayıştay da bu yapısal eksikliği bulgulamıştır.

Mevzuat (5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu). m.7/f: yol, cadde, meydan üzerindeki araç park yerlerini tespit etmek, işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek büyükşehirin görevidir. m.23/f: bu park yerlerinin işletilmesinden elde edilen gelirin %50'si, ilçe belediyelerine nüfuslarına göre dağıtılır, bu, ihtiyari bir yardım değil, kanuni bir pay alacağıdır. m.23/son: büyükşehir ve bağlı kuruluşları ile ilçe belediyeleri, birbirlerine ödemeleri gereken payları zamanında yatırmazsa; alacaklı belediyenin talebi üzerine tutar, İller Bankası tarafından yükümlü belediyenin genel bütçe vergi payından kesilerek alacaklının hesabına aktarılır, gecikme faiziyle birlikte. Yani "rica" değil, kesinti mekanizması vardır.

Denetimdeki görünüm (2018 yılı bulgusu, bir büyükşehir ilçe belediyesi): İlçe belediyesinin, ve genelde tüm ilçe belediyelerinin, büyükşehirden aktarılması gereken otopark payları için hiçbir kontrol ve takip aracına sahip olmadığı, bu yüzden gelir kaybına uğradığı tespit edilmiştir; idare de "büyükşehirin bildirim ve ödemelerini kontrol edecek mekanizmamız yok" demek zorunda kalmıştır. Sayıştayın işaret ettiği ihtiyaç: gelir dağıtım sisteminin istikrarlı işleyişini sağlayacak mekanizmalar.

Kurabileceğiniz takip düzeni: (1) Bilgi tabanı, büyükşehire resmi yazıyla sorun: ilçeniz sınırlarındaki yol üstü/genel otoparkların listesi, işletme biçimi (öz işletme/kiralama), yıllık gelir tutarları ve dağıtıma esas hesap; bilgi edinme mevzuatı ve kurumlar arası yazışma bunun için yeterlidir. (2) Tahakkuk, gelen (veya emsal üzerinden hesaplanan) tutarları kendi muhasebenizde pay alacağı olarak tahakkuka bağlayın; hiç kayda almadığınız alacağı kimse takip edemez. (3) Talep zinciri, dönemsel ödeme talep yazıları → sonuç alınamazsa m.23/son uyarınca İller Bankasına kesinti başvurusu; başvuru, gecikme faizini de kapsar. (4) Meclis/encümen gündemine yıllık "büyükşehir pay alacakları" raporu koyun, kurumsal hafıza, kişilere bağlı takipten güçlüdür.

Uygulama önerisi: aynı takip düzenini büyükşehirle aranızdaki tüm karşılıklı paylara (müze giriş payları, reklam gelirleri, otopark, varsa su-atıksu kesintileri) genişletin ve tek bir "kurumlar arası paylar cetveli"nde izleyin. Bu cetvel; hem gelir kaybını durdurur hem denetimde "takip aracı yok" bulgusunun cevabı olur.