Aynı şikayet konusu neden birinde %0, diğerinde %28 kazanıyor?

Ölçü tek cümledir: Kurumun görev alanı, ihale sürecinin sonuçlanmasına kadar tesis edilen işlemlerle sınırlıdır, ve aynı konunun kaderi, iddianın hedefine göre %0 ile %28 arasında değişir.

Mutlak sınır tarafı: Sözleşmenin uygulanması, hakediş, fesih, iş artışı, muayene-kabul uygulaması ve yasaklama kararları itirazen şikayet yoluyla denetlenemez. Bu bir usul inceliği değil, mutlak sınırdır: sözleşmenin uygulanması alt konusunda 223 iddianın tamamı reddedilmiştir, kabul oranı %0, içtihadın tek mutlak sıfırı; yasaklama, hakediş ve fesih iddialarında oran %0-3'tür ve genel olarak kararların %14,8'i görev yönünden reddedilir. "Haklıysam Kurum bir çözüm bulur" beklentisi, dilekçenin içeriği hiç okunmadan reddedilmesiyle sonuçlanır. Yüklenicilerinizin ceza kesintisi ve fiyat farkı ödemesi şikayetleri bu kategoridedir; mecraları sözleşme hükümleri ve idari yargıdır.

Ama aynı konunun bir de doküman yüzü var: Fiyat farkı formülü, ceza oranları ve fesih eşiği, süre uzatımı ve mücbir sebep düzenlemesi, bunlar ihale dokümanının parçasıdır ve doküman iddiası olarak süresi içinde Kurul önüne taşınabilir; orada kabul oranları bambaşkadır (zeyilname/açıklama %28, doküman düzenlemeleri %19-35 bandı). Fark, iddianın konusunda değil hedefindedir: "idare cezayı haksız kesti" → görev reddi; "sözleşme tasarısındaki ceza maddesi, fesih eşiğini göstermediği için mevzuata aykırı" → esastan incelenir.

Pratik çeviri tablosu: uygulanan ceza → dokümandaki ceza maddesinin belirsizliği/çelişkisi (ihale aşamasında); ödenmeyen fiyat farkı → dokümandaki fiyat farkı düzenlemesinin Esaslara aykırılığı (ihale aşamasında); muayene komisyonunun tutumu → dokümandaki muayene-kabul maddesinin mevzuata aykırılığı (ihale aşamasında). Ok hep aynı yöne döner: uygulama şikayeti geriye, doküman aşamasına çevrilebildiği ölçüde KİK'te yaşar; çevrilemiyorsa yolu yargıdır.

Uygulama önerisi: idare olarak gelen başvuruları önce bu testten geçirin, iddia, ihale süreci işlemine mi, sözleşme uygulamasına mı yönelik? İkincisiyse cevabınızın ilk bölümü görev itirazı olsun (bu kümede kabul %0'dır). İstekli/yüklenici tarafına tavsiyeniz de dürüst olsun: sözleşme aşaması uyuşmazlığında KİK dilekçesi yazmak, hem başvuru bedelini hem de asıl mecrada (yargı) geçen süreyi yakar. İhale aşamasındaki firmalara ise tersini söyleyin: ceza-fiyat farkı-süre uzatımı maddelerini doküman süresi içinde okuyup itiraz etsinler, sözleşmeyi imzaladıktan sonra o maddeler kesinleşmiş kaderleridir.