Marka yazmadan markayı tarif etmek de yasak mı?

İkisi de bu alanın yüksek kabul oranlı iddia kalıplarıdır; ciddiye alın.

1) Marka tarifi yasağı (Kanun m.12). Yasak yalnızca marka adının yazılmasını değil, belirli bir markayı tarif eden özellik kombinasyonlarını da kapsar. Kurul, şartnamedeki özelliklerin piyasada kaç ürün tarafından karşılandığını araştırarak sonuca varır; kombinasyonu yalnızca tek üreticinin ürünü karşılıyorsa aykırılık doğar (2022/UH.I-1014, 2024/UH.I-1077, 2025/UM.II-655, 2026/UM.I-351, 2026/UM.II-1588 sayılı kararlar; marka/model kümesinde kabul oranı %27). Model yılı, kapasite ve boyut sınırlamaları da aynı testten geçer: idarenin asgari ihtiyacıyla bağı kurulabildiği ölçüde hukuka uygundur; ihtiyacı aşan sınırlama rekabeti daraltır (2021/UH.II-2403, 2026/UH.I-1179, 2026/UH.I-1545, içtihat ayrışan nüanslar taşır ve iddianın gücü piyasa araştırmasına bağlıdır: hangi markaların hangi maddeyi karşılayamadığı somut gösterilmelidir). İki yumuşatıcı bilinmelidir: marka yazmanın zorunlu olduğu istisnai hallerde "veya dengi" ibaresi şarttır, ama ibarenin varlığı tek başına yetmez, muadilin fiilen kabul edilip edilmeyeceği de denetlenir; ve kalite düzeyini tarif için örnek mahiyetinde ("vb." ile) marka anılması, zorunlu yönlendirme niteliği taşımadıkça yasak sayılmaz (2026/UH.II-1500, 2026/UH.II-255).

2) Ölçülebilirlik (Kanun m.12; HAİUY m.16). Teknik kriterler objektif ve ölçülebilir olmalıdır; değerlendirmeyi idarenin öznel takdirine bırakan, sınırı belirsiz ifadeler ("idarece uygun görülecek", "yeterli nitelikte") mevzuata aykırıdır, belirsiz ölçüt hem teklif hazırlamayı hem denetimi imkansızlaştırır (2026/UM.II-243, 2026/UH.I-1545, 2026/UH.I-877; bu meselenin kabul oranı %25).

3) Rekabet iddiasının kuruluş biçimi (Kanun m.5). Soyut "rekabet engellendi" cümlesi incelemeye alınmaz; hangi düzenlemenin hangi istekli grubunu dışladığı gösterilmelidir (2026/UH.I-1179, 2026/UM.II-243; rekabet kümesinin kabul oranı %29). Ve bir yan kural: ihalede tek geçerli teklif kalması tek başına iptal gerektirmez, belirleyici olan, rekabetin doküman düzenlemesinden kaynaklanan bir sebeple oluşmamasıdır (2021/UH.II-686, 2026/UH.I-1470).

Uygulama önerisi: şartname özelliklerini yazarken her sınır için iki soruluk test uygulayın, bu değeri asgari ihtiyacım gerektiriyor mu; bu kombinasyonu piyasada en az birkaç ürün karşılıyor mu? Yayım öncesi hızlı bir piyasa taraması yapıp karşılayan ürünleri dosyaya not edin, itiraz geldiğinde en güçlü savunmanız budur. "İdarece uygun görülecek" kalıplarını sayısal eşiklerle değiştirin. İtiraz eden tarafsanız karşılaştırmalı tablo kurun: madde → aranan değer → markaların katalog değerleri → eleyen maddeler; bu tablo, iddianın %27-29'luk kabul bandına girmesinin anahtarıdır.